Skattalækkanir til hagsbóta fyrir almenning

Á því kjörtímabili sem nú er að líða hafa skattalækkanir til almennings verið stórfelldar og aldrei fyrr hafa skattar verið lækkaðir með jafn afgerandi og markvissum hætti eins og nú.

Þyngst vegur þar lækkun á tekjuskatti einstaklinga en hann lækkaði um 3 prósentustig í þremur þrepum, úr 25,75% í 22,75%. Fyrir einstakling með 250 þúsund króna mánaðartekjur hefur þessi eina breyting í för með sér hækkun ráðstöfunartekna upp á 90 þúsund á ári.

Samhliða lækkun á tekjuskatti hefur persónuafsláttur hækkað umtalsvert og hafa skattleysismörk verið hækkuð um 30% á þessu kjörtímabili sem er langt umfram þróun verðlags á sama tíma.

Þegar svokallaður hátekjuskattur var lagður á var þess sérstaklega getið að hann yrði tímabundinn og átti aðeins að taka til þeirra sem hefðu mjög háar tekjur. Með ört vaxandi kaupmætti og hækkun launa féllu fleiri og fleiri í þann flokk að greiða sérstakan viðbótar tekjuskatt, hátekjuskatt, sem í daglegu tali var oftar nefndur millitekjuskattur en hátekjuskattur. Var svo komið að um 24 þúsund Íslendingar greiddu sérstakan hátekjuskatt.

Fyrir tekjuárið 2003 var þessi skattur 5% og lagðist á alla sem höfðu meira en 4,1 milljón í árstekjur eða 340 þúsund á mánuði. Það er mikilvægt að skattkerfinu sé stýrt þannig að það hvetji einstaklinga til að vinna og afla sér tekna í stað þess að letja þá. Hátekjuskatturinn hafði öfug áhrif. Þess vegna var mikilvægt að hann yrði felldur niður og þess gætt að þeir sem hefðu hærri tekjur greiddu bara hærri skatta en ekki líka hærra hlutfall tekna sinna í skatt. Af þessum sökum var sérstakur tekjuskattur, „hátekju“skatturinn, felldur niður á þessu kjörtímabili. Lækkaði hann í þremur þrepum úr 5%, fyrst niður í 4%, þá 2% og var að lokum alveg felldur út.

Þriðja stoðin í skattalækkunum ríkisstjórnarinnar á þessu kjörtímabili sem að þessu sinni er nefnd, er niðurfelling eignaskatta sem eðli málsins samkvæmt lagðist einkum á þá sem á löngum tíma höfðu náð að greiða niður skuldir sínar, einkum af íbúðarhúsnæði. Það voru því eldri borgarar sem í miklum mæli skiluðu ríkissjóði þeim tekjum sem ríkið hafði af eignasköttum.

Helmingur allra eldri borgara, tæplega 15.500 einstaklingar, greiddu eignaskatt á árinu 2005 og nam samanlögð upphæð þessara aðila ríflega 650 milljónum króna eða 42 þúsund krónum að jafnaði á hvern einstakling. Með niðurfellingu skattsins var því sérstaklega horft til þess að lækka skatta á eldri borgara í landinu.

Þrátt fyrir að ofangreind atriði séu veigamikil er þar aðeins nefndur hluti þeirra mála sem ríkisstjórnin hefur siglt í höfn á sviði skattalækkana á þessu kjörtímabili. Lækkun virðisaukaskatts, lækkun erfðafjárskatts, hækkun barnabóta, niðurfelling vörugjalda, lækkun tolla og margt fleira mætti hér nefna en verður tekið fyrir síðar.

Höfundur er fjármálaráðherra.