Yfir þrjátíu hafa kvartað undan lögreglu til nýrrar nefndar

Sérstakri nefnd um eftirlit með lögreglu hafa borist 33 formleg erindi frá því hún tók til starfa 1. janúar síðastliðinn. Nefndin hefur það hlutverk að taka við tilkynningum sem varða ætlaða refsiverða háttsemi lögreglumanna, starfsaðferðir lögreglu eða framkomu starfsmanna lögreglumanna. Nefndin hefur ekki sjálfstætt rannsóknarhlutverk en vísar málum til meðferðar hjá viðeigandi embættum innan réttarkerfisins. 

Hlutverki nefndarinnar er þó ekki lokið þótt erindi hafi verið sent til viðeigandi meðferðar hjá saksóknara eða tilteknum lögregluembættum segir Trausti Fannar Valsson, formaður nefndarinnar.

„Við fylgjumst með gangi einstakra mála og getum tekið þau til meðhöndlunar eftir á, til dæmis ef við teljum tilefni til annarra viðbragða en viðhöfð voru og beinum því til viðkomandi embætta eða ef við teljum að eitthvað þurfi að laga til framtíðar,“ segir Trausti Fannar og bætir við:

„Nefndinni er falið að fylgjast með því að mál séu ekki látin niður falla; þau fari ekki undir teppið eða ofan í skúffu.“

Af þeim 184 málum sem kærð voru á árunum 2011 til 2016, vegna ætlaðrar refsiverðrar háttsemi lögreglumanna, leiddu einungis sjö mál til ákæru, eða tæp fjögur prósent mála, samkvæmt upplýsingum frá ríkissaksóknara og héraðssaksóknara.

Stærstur hluti þessara kærumála varðar handtökur eða aðrar þvingunarráðstafanir sem lögregla beitir en þau varða líka meint auðgunarbrot lögreglumanna, misnotkun á tækjabúnaði, þagnarskyldubrot og fleira.

Spurður hvort tilkoma nefndarinnar sé líkleg til að hafa áhrif á afdrif mála af þessum toga, leggur Trausti Fannar áherslu á að nefndin geti ekki endurskoðað eða breytt ákvörðun saksóknara um hvort gefa skuli út ákæru í máli.

Hins vegar geti nefndin, auk almennra tilmæla um verklag, beint því til yfirmanna hjá lögregluembættum að taka til skoðunar hvort beita eigi tiltekna starfsmenn einhverjum agaviðurlögum, eins og áminningu til dæmis, segir Trausti Fannar og bætir við að árangur af starfi nefndarinnar komi ekki í ljós strax heldur þurfi að sjá tölulegar upplýsingar næstu ára til hafa einhvern samanburð.