Þunglyndi – Tölum saman!

Alþjóðlegi heilbrigðisdagurinn bar upp í gær og var helgaður þunglyndi, en það er í fyrsta sinn sem Alþjóðlega heilbrigðismálastofnunin (WHO) gefur geðheilbrigði þennan sess. Sú ákvörðun WHO tengist vitundarvakningu sem hleypt var af stokkunum á Alþjóðlega geðheilbrigðisdeginum 10. október 2016, vitundarvakningu sem kallast Þunglyndi: Tölum saman. Áhersla er lögð á mikilvægi þess að þekking, umræða og skilningur á þunglyndi sé til staðar til að auka líkurnar á því að fólk ræði sína líðan, hvort sem það er við fjölskyldumeðlim, vin, samstarfsfélaga, á samfélagsmiðlum eða við fagaðila. Að tala um þunglyndi er forsenda þess að bati náist.

Markmið vitundarvakningarinnar er að auka umræðuna innan hópa, stofnana, í þjóðfélaginu, fréttum, á samfélagsmiðlum osfrv. Aukin umræða dregur úr fordómum og eykur líkur á að fólk geti rætt depurð og þunglyndi sem aftur eykur líkurnar á því að fólk leiti sér aðstoðar.  Vitundarvakningin á við um alla en þó er sérstakri athygli beint að unglingum og ungmennum, konum á barneignaraldri og öldruðum. 

Þunglyndi er algengur sjúkdómur sem má ætla að einn af hverjum sex þurfi að glíma við einhvertímann á sinni lífsleið.  Þunglyndi hefur víðtæk áhrif á þann sem þjáist, fjölskyldu hans og samfélagið í heild.  Þunglyndi veldur vanlíðan, skerðir lífsgæði og minnkar getu einstaklinga til að stunda vinnu, fjölskyldulíf og áhugamál. Meðal annars vegna þessa hefur þunglyndi víðtæk áhrif á samfélög en gera má ráð fyrir að þunglyndi kosti íslenskt samfélag í það minnsta 14 milljarða á ári hverju. Þrátt fyrir þær byrðar sem þunglyndi leggur á einstaklinga, fjölskyldur og samfélagið fær aðeins lítill hluti þeirra sem þjást bestu mögulegu meðferðina við því.  Mikilvægt er að aðgengi að þeim meðferðum sem virka best í baráttunni við þunglyndi sé gott og helst framúrskarandi.  Einnig er mikilvægt að umræðan um þunglyndi sé opin og þekking almennings á þessum sjúkdómi og meðferðum við honum sé sem allra mest.

Sálfræðingafélag Íslands tekur þátt í vitundarvakningunni. Í síðustu viku bauð félagið almenningi á fræðslufyrirlestur um þunglyndi barna, ungmenna og fullorðinna og mætti um 300 manns. Nýlega opnaði félagið síðuna www.gedheilsa.is sem heldur utan um verkefni félagsins „Gættu að geðheilsunni“. Markmið með verkefninu er margþætt en meðal annars að vekja athygli almennings og stjórnvalda á mikilvægi góðrar geðheilsu fyrir vellíðan og velgengni fólks og að vekja athygli á sambandi geðheilsu og líkamlegrar heilsu. Á síðunni er að finna fræðslu um ýmislegt sem snertir geðheilsu, hvernig hægt er að fyrirbyggja, meðhöndla og fá meðferð við geðrænum vanda.  Meðal annarra pistla má þar finna pistil um þunglyndi. Aukin þekking eykur vitund almennings, veitir bjargráð og dregur úr fordómum.

Umræða um geðrænan vanda og geðraskanir er miklu opnari en áður, höldum áfram á þeirri braut: Tölum saman.

Ýmsar upplýsingar um vitundarvakninguna og fræðslu um þunglyndi má finna á síðu WHOwww.who.int.