Einn helsti stjórn­mála­leið­togi Norður-Ír­lands látinn

Martin McGuinness, fyrrverandi leiðtogi Sinn Féin, stjórnmálarms Írska lýðveldishersins (IRA) á Norður-Írlandi og fyrrverandi fyrsti ráðherra í heimastjórn landsins, er látinn, 66 ára að aldri. Talið er að hann hafi látist vegna sjaldgæfs hjartasjúkdóms en frá þessu er greint á vef BBC.

McGuinness var einn af lykilmönnunum á bak við friðarsamkomulagið sem kennt er við Good Friday (föstudaginn langa) og var undirritað árið 1998. Í því fólst að lýðveldissinnar í flokki Sinn Féin (kaþólikkar) myndu fara sameiginlega með stjórn landsins ásamt sambandssinnum í stjórnmálaflokkinum Democratic Unionist Party (mótmælendur). Lýðveldissinnar hafa barist fyrir sameinuðu Írlandi í áratugi á meðan sambandssinnar vilja að Norður-Írlandi verði áfram hluti af Stóra-Bretlandi.

Árið 2007 varð McGuinness fyrsti ráðherrann í heimastjórn landsins. Hann sagði hins vegar af sér í janúar síðastliðnum í mótmælaskyni þar sem hann var ósáttur við hvernig sambandssinnar tóku á orkumálahneyksli sem skók landið. Afsögn McGuinness kallaði á kosningar sem fram fóru fyrr í þessum mánuði.

Varð ungur einn af leiðtogum IRA

McGuinness ólst upp í Derry, annarri stærstu borg Norður-Írlands á eftir höfuðborg Belfast. Árið 1972, á blóðuga sunnudeginum þegar breskir hermenn skutu 14 manns til bana sem voru í mótmælagöngu í Derry, var McGuinness 21 árs og orðinn næstráðandi í Írska lýðveldishernum.

Hann var einn af leiðtogum hersins þegar herinn stóð fyrir miklum sprengjuárásum í Derry og sat McGuinness í fangelsi eftir að hann var handtekinn nærri bíl sem var fullur af sprengiefnum.

Leiðtogahæfileikar hans vöktu þó fljótt athygli og hann var aðeins 22 ára gamall þegar honum og Gerry Adams, formanns Sinn Féin, var flogið til London fyrir leynilegar viðræður við bresk stjórnvöld. McGuinness sagðist hafa hætt í lýðveldishernum árið 1974 og snúið sér alfarið að stjórnmálum en margir telja þó að hann hafi enn verið leiðtogi í IRA á 9. áratugnum þear flestar alræmdustu árásum hersins voru framdar.

McGuinness var einn af lykilmönnunum í friðarviðræðunum sem leiddu til samkomulagsins sem kennt er við Good Friday. Hin síðari ár sagði hann að sínu stríði væri lokið.

„Mitt starf sem stjórnmálaleiðtogi er að koma í veg fyrir stríð og ég er fullur af ástríðu fyrir því verkefni.“

Fréttin hefur verið uppfærð þar sem farið var rangt með aldur McGuinness þar sem fjallað er um ferð hans og Adams til London.