Landsbyggðarlausnir Landspítalans

Hávær umræða um húsnæðisvanda Landspítalans hefur ekki farið framhjá neinum. Allir gangar, skúmaskot og kytrur eru nýttar til umönnunar sjúklinga enda vill hið öfluga og færa starfsfólk sem þar starfar síður þurfa að vísa sjúkum einstaklingum í neyð, frá sér. Þessi vandi kemur mér þó ekki í opna skjöldu. Ævilengd Íslendinga er að aukast, lífstílssjúkdómum og afleiðingum þeirra fjölgar hratt og á sama tíma er þjónustuskerðandi landsbyggðarstefna velferðarkerfisins að stórauka álag á húsnæði Landspítalans.

Flytjum sjúklinga af göngunum

Í dag eru fjölmargar sjúkra- og skurðstofur á landsbyggðarsjúkrahúsum vannýttar líkt og meðfylgjandi myndir frá Vestmannaeyjum sýna. Þarna leynast tækifæri í augljósum andstæðum. Með útvistun afmarkaðra verkefna Landspítalans til annarra stofnana mætti stytta biðlista, með fjölgun hjúkrunarrýma mætti draga úr fráflæðisvanda Landspítalans, með opnun skurðstofa mætti draga úr þjónustuþörf landsbyggðarsjúklinga við Landspítala.

Með öflugri og markvissri heilbrigðisstefnu fyrir landsbyggðina væri hægt að létta álagi af starfsfólki og húsnæði Landspítala en á sama tíma aukið þá grunnþjónustu og það öryggi sem íbúar á landsbyggðinni hafa fullan rétt á að njóta.

Þörf á sjúkraflugi eykst en neyðarbraut lokað

Starfhæfum skurðstofum víðsvegar um landið hefur markvisst verið lokað í hagræðingarskyni en sá sparnaður er í það minnsta véfengjanlegur. T.a.m. hefur kostnaður við sjúkraflug á Íslandi vaxið um 35% á árunum 2012-2015.

Það sem alvarlegra er, að eins og kemur fram í skýrslu Ríkisendurskoðunar frá 2013, þá hefur viðbragðstími lengst í sjúkraflugi frá Vestfjörðum og Vestmannaeyjum sökum staðsetningar sjúkravélar á Akureyri sem skerðir öryggi íbúa á þeim svæðum.

Ofan á allt, þegar íbúar landsbyggðarinnar eru þvingaðir til að sækja lífsnauðsynlega þjónustu til Landspítalans er neyðarbraut flugvallarins í Vatnsmýri lokað, en það er dauðans alvara.

Fæðingartíðni í Vestmannaeyjum hefur hrunið um 92,5%

Fæðingarþjónusta hefur að sama skapi verið skert verulega og mun að öllu óbreyttu leggjast af á landsbyggðinni, að Akureyri undanskilinni. Sem dæmi má nefna að á árunum 2009-2016 hefur fæðingum í Vestmannaeyjum fækkað úr 40 niður í 3 á ári, eða um 92,5%.

Engar mótvægisaðgerðir, á borð við lengra fæðingarorlof eða húsnæðisstyrki, hafa litið dagsins ljós fyrir þær fjölskyldur sem þurfa að dvelja langtímum saman fjarri heimilum sínum.

Sníðum stakk eftir vexti

Mikil sérhæfing hefur orðið á undanförnum áratugum innan læknastéttarinnar og eru fleiri sérfræðilæknar á íbúa á Íslandi en á Norðurlöndum. Hinn gamli góði almenni skurðlæknir sem gat framkvæmt keisaraskurð, botnlangaskurð og þar fram eftir götunum er hins vegar að heyra sögunni til.

Í ljósi þess tel ég mikla nauðsyn á því að heilbrigðisyfirvöld í samstarfi við háskólasamfélagið ýti undir þróun svokallaðra landsbyggðarlækninga að fordæmi annarra landa með tilliti til þarfa sveitarfélaga á landsbyggðinni.

 

Skýra framtíðarsýn í heilbrigðisþjónustu

Nú liggur á borði velferðarráðuneytis mótun heilbrigðisstefnu til 2022. Í drögum hennar er kallað eftir betra skipulagi á þjónustu sérfræðilækna á landsbyggðinni og áhersla lögð á fjarheilbrigðisþjónustu. Þetta eru vissulega góð og gild skref en betur má ef duga skal.

Ég bind miklar vonir við nýskipaðan heilbrigðisráðherra, ég hef trú á og vænti þess að hann geti mótað þá heildstæðu framtíðarsýn í heilbrigðismálum sem er nauðsynleg fyrir landið allt. Hugsum í tækifærum en ekki torfærum.