Bisnessinn og börnin

Ísland fullgilti samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins árið 1992 og skuldbatt sig þar með til að tryggja að lög og reglur og öll stjórnsýsluframkvæmd sé í fullu samræmi við markmið hans og ákvæði. Og ekki nóg með það. Árið 2013 var Barnasáttmálinn tekinn í íslensk lög.

Meginmarkmið Barnasáttmálans er að tryggja að stjórnvöld gæti þess sérstaklega að virða hagsmuni og réttindi barna og forgangsraði í þeirra þágu.

Árið 2014, á 25 ára afmæli Barnsáttmálans, voru sérstakir talsmenn barna á Alþingi tilnefndir af Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna, UNICEF, Barna­heillum og Umboðsmanni barna til að standa vörð um hagsmuni og réttindi barna og undirrituðu þeir yfirlýsingu þar að lútandi. Af því tilefni sagði framkvæmdastjóri UNICEF á Íslandi:

„Börn eiga sér oft fáa mál­svara. Því er ein­stak­lega ánægju­legt að sátt­mál­an­um sé gert hátt und­ir höfði á þess­um degi og að þver­póli­tísk­ur hóp­ur þing­manna heiti börn­um og rétt­ind­um þeirra stuðningi sem mun hafa áhrif um allt sam­fé­lagið.“

Af því tilefni kom þetta einnig fram:

„Með því að gerast talsmenn barna á Alþingi er þingmönnum ennfremur gefið tækifæri til að koma sjónarmiðum barna á framfæri við undirbúning lagasetningar og við stefnumótun á þingi sem og í stjórnsýslunni. Markmiðið með þingmannahópinum er að þeir tali máli barna í starfi sínu og setji þannig upp „barnagleraugun“ þegar teknar eru ákvarðanir á Alþingi sem varða börn með einum eða öðrum hætti.“

Og hvers vegna er ég að rifja þetta upp hér?

Jú, vegna þess að þessar skuldbindingar um forgangsröðun í þágu hagsmuna og réttinda barna gleymast allt of oft í íslensku samfélagi. Frumvarp sem nú er komið fram um að auka aðgengi að áfengi með því að leyfa sölu þess í matvöruverslunum er enn eitt dæmið um það.

Bitnar allt illa á börnum

Rannsóknir sýna, svo að ekki verður um villst, að aukinn aðgangur að áfengi leiðir til aukinnar neyslu og aukin neysla leiðir til aukinna félagslegra vandamála og verri heilsu, líkamlega og andlega. Allt bitnar þetta sérstaklega illa á börnum sem eru öðrum háð um svo margt og eiga þroska sinn og tækifæri í framtíðinni svo mikið undir öðrum.

Undir þetta taka Landlæknir og aðrir sérfæðingar á sviði lýðheilsu og forvarna. Og samtök sem vinna sérstaklega að réttinda- og hagsmunamálum barna vara mjög við að þetta frumvarp verði samþykkt.

Árið 2013 lagði þáverandi heilbrigðisráðherra fram stefnu stjórnvalda í áfengis- og vímuvörnum til ársins 2020. Þar kemur m.a. fram að ein mikilvægasta aðgerðin til að draga úr skaðlegum áhrifum og vandamálum tengdum neyslu áfengis og annarra vímugjafa er að takmarka aðgengi að áfengi. Þetta var ekki gert að tilefnislausu. Þessi stefna studdist við bestu rannsóknir og ráð færustu sérfræðinga á sviði lýðheilsu og forvarna.

Frjáls viðskipti eru mikilvæg en eru ekki börnin mikilvægari. Verða ekki hagsmunir frjálsra viðskipta að víkja þegar þeir ganga gegn hagsmunum barnanna okkar, líðan þeirra, þroska og framtíð og hamingju?

Hvort vegur þyngra?

Hvað finnst þér?