Stefna til skrauts?

Í nýrri stefnu Háskóla Íslands 2016-2021 er lögð áhersla á þróun kennsluhátta til að búa nemendur undir áframhaldandi nám, þátttöku í lýðræðislegu samfélagi og fjölbreyttu atvinnulífi. Lögð er áhersla á nýsköpun í kennslu og aukna skuldbindingu nemenda við nám sitt. Er sérstaklega minnst á upptökur fyrirlestra, fjarnám og Panopto upptökukerfið í því samhengi. Jafnframt eru starfsmenn hvattir til starfsþróunar og endurmenntunar.

Jafnt aðgengi að námi

Við Háskóla Íslands hafa nemendur lengi beitt sér fyrir fjölbreyttari kennsluháttum. Ein helsta krafa stúdenta er að fyrirlestrar séu teknir upp en nokkuð ljóst er að upptaka fyrirlestra myndi gjörbreyta aðgengi fólks til náms. grein formanns Stúdentaráðs Háskóla Íslands sem birtist fyrr á árinu eru kostir upptöku fyrirlestra fyrir nemendur útlistaðir með skýrum hætti. Auðvelda upptökur m.a. fólki með sjúkdóma eða sem veikist skyndilega, fólki utan af landi eða í vinnu og foreldrum að stunda nám sitt. En þrátt fyrir að kostirnir séu margir og augljósir er ennþá eitthvað sem stendur í vegi fyrir því að kennarar hafi nú þegar tamið sér þau vinnubrögð að taka upp fyrirlestra sína við kennslu. Af hverju stafar þessi hindrun og hvernig er hægt að yfirstíga hana?

Andstaða við breytingar

Í PISA 2015 könnuninni voru skólastjórar beðnir um að svara hverjar helstu hindranirnar væru þegar kemur að menntun nemenda. Á Íslandi var andstaða starfsfólks við breytingar talin algengust og því næst að kennarar næðu ekki að mæta einstaklingsbundnum þörfum nemenda nógu vel. Ekki er nóg að setja í stefnu háskólans um að leggja skuli áherslu á nýsköpun í kennslu og að kennarar séu hvattir til starfsþróunar og láta þar við sitja. Ef kennarar eru ekki hlynntir breytingum munu þeir ekki breyta neinu í kennslu sinni nema þeir sjái hag af því að brjóta upp mynstrið.

Ólíkar áherslur?

Þegar tveir ríkisreknir háskólar, Háskólinn á Akureyri og Háskóli Íslands, eru bornir saman er gríðarlegur munur þar á. Öllum kennurum í HA er skylt að taka upp þá fyrirlestra sem kenndir eru í fjarkennslu og setja þá inn á netið en í HÍ ræður áhugi og metnaður kennarans því hvort það er gert. Er munurinn sagður vera vegna mikillar áherslu á fjarkennslu í HA og þess vegna hafi verið sett fjármagn í slíkan fjarfundarbúnað þar. Í nýrri stefnu HÍ er þó lögð aukin áhersla á fjarnám og því standast þessi rök ekki lengur neina skoðun. Því er enn mikilvægara en áður að tryggja fjármagn til Háskóla Íslands svo að hægt sé að framfylgja stefnu skólans um fjölbreyttari kennsluhætti.

Þörf fyrir áætlun

Búið er að setja skýra stefnu fyrir Háskóla Íslands 2016-2021. Stefnur eru gagnslausar ef þeim er ekki framfylgt og því þarf að leggja fram áætlun um hvernig eigi að ná þeim markmiðum sem þar eru sett fram. Ekki er nóg að kennarar séu hvattir til starfsþróunar og endurmenntunar heldur þarf að gera þeim ljóst að ætlast sé til að þeir taki þátt í þróun kennsluhátta. Lendi þeir í tæknilegum vandræðum með búnaðinn verður einnig að vera starfsmaður innan handar til að aðstoða þá (líkt og í HA). Þá væri til dæmis hægt að umbuna kennurum með kennslustigum fyrir upptöku á fyrirlestrum eða fyrir góða einkunn á kennslukönnunum, en kennarar sem stunda fjölbreytta kennsluhætti og taka upp fyrirlestra eru líklegri til að fá betri einkunn á kennslukönnunum en aðrir.

Nú lögðu allir stjórnmálaflokkarnir áherslu á að hlúa að menntakerfinu í aðdraganda kosninganna. Ljóst er að það krefst vinnu og fjármagns að færa skóla inn á 21. öldina. Gera þarf skýrari áætlun um hvernig skal ná fram settum markmiðum og hvatinn til að gera breytingar verður að vera til staðar, annars stendur fólk bara í stað. Stöðnun jafngildir jú afturför. Ef við ætlum ekki að dragast enn lengra aftur úr þeim löndum sem við berum okkur gjarnan saman við þurfum við að leggja aukna áherslu á framþróun.