Landspítali í ólgusjó

Landspítalinn er fjöregg íslenskrar heilbrigðisþjónustu. Um 80% af þjónustu sem starfsfólk spítalans veitir er ekki annars staðar að hafa. Í dag er þar aðeins bráðahjálp að fá. Neyðarmönnun samkvæmt auglýsingu fjármálaráðuneytisins nær ekki til þeirrar gríðarmikilvægu sjúkdómsgreiningarvinnu sem venjulega fer þar fram á hverjum degi undir venjulegum kringumstæðum. Greiningartöf sjúkdóma er alltaf áhyggjuefni. Í sjúkdómum eins og t.d. krabbameini getur það haft áhrif á langtímahorfur. Nú hrannast upp óafgreiddar rannsóknir og greiningarvinna sem þessi er nánast lömuð. Það er mikið áhyggjuefni og ekki má lengur bíða með að leysa þann hnút sem kjaradeilur á spítalanum eru í. Nú verða allir að leggjast á eitt. Við hvetjum deiluaðila til að sýna ýtrustu sáttfýsi og samningsvilja.

Það er eðlilegt að starfsfólk Landspítalans og annarra heilbrigðistofnana vilji hafa áhrif á kjör sín eins og aðrir launþegar. Að láta eins og samningsstaða þeirra sé engin, virða ekki viðlits og ýta kröfum þeirra út af borðinu án alvöru viðræðna og draga á langinn er alvarlegt mál. Með öllu óskiljanleg framkoma og hefur sett spítalann í uppnám og gert hann nánast óstarfhæfan á mörgum sviðum. Mikilvægt er að gera sér ljóst hvað er í húfi. Til skamms tíma er heilsu þeirra sem þurfa á lögbundinni læknisþjónustu að halda ógnað. Til lengri tíma getur það haft áhrif á starfsval ungs fólks og það þjónustustig sem hægt er að veita. Reynslan sýnir að viðbótar greiningartöf og frestun svokallaðra valaðgerða og rannsókna um 10-12 vikur eins og stefnir í er grafalvarleg. Það er ekki spurning lengur um hvort slík frestun muni hafa neikvæð áhrif.

Hvers vegna ætti samninganefnd ríkisins að koma til móts við kröfur heilbrigðisstarfsfólks? Það þarf ekki að leita lengra en á ársfund Landspítalans í vor og hlusta þar á erindi starfsmannastjóra spítalans sem lýsti stöðu mönnunarmála og endurnýjun í starfsstéttum spítalans. Fram kom m.a. að mannauðsdeildin hefur tekið starfshópa eins og lífeindafræðinga í gjörgæslu. Ekki þarf að rýna lengi í tölurnar til að skilja áhyggjurnar. Stór hluti núverandi lífeindafræðinga er á leið á eftirlaun innan skamms og aðeins fimm að útskrifast í ár.

Mannauðsdeildin kynnti á ársfundinum áætlun til að bregðast við vandanum og laða að ungt fólk til að læra fagið. Það er fagnaðarefni, en gera má því skóna að samninganefnd ríkisins hafi með framkomu sinni og vinnubrögðum að undanförnu gert þetta átak að engu. Launakjör skipta nefnilega máli. Launajafnrétti líka. Kröfur um að leiðrétta kynjabundinn launamismun árið 2015 ætti ekki að vera deiluefni, heldur úrlausnarefni. Ef ekki, verður ríkisstjórnin að útskýra jafnréttisstefnu sína fyrir kjósendum.

Mikilvæg störf

Af hverju að gera mál úr þessu? Skipta lífeindafræðingar máli fyrir þjónustu spítalans? Er vert að reyna að halda í þá? Já, störf þeirra eru m.a. á rannsóknarstofum spítalans. Þjónusta spítalans verður ekki rekin án aðkomu þessa starfshóps. Rannsókna sem þeir annast á hverjum degi og umsýslu viðkvæmra rannsóknartækja. Hvort sem er á blóðrannsókn, rannsóknarstofu í meinafræði, ónæmisrannsóknum, fósturgreiningum eða hjartaómunum svo eitthvað sé nefnt.

Skjólstæðingar spítalans og við sem störfum þar finnum vel fyrir því í dag hve störf þeirra eru mikilvæg þegar verkföll þeirra hálfan daginn, frá kl. átta til tólf, hafa staðið um skeið. En það vissum við líka fyrir. Á rannsóknarstofunum slær hjarta spítalans, sem dælir upplýsingum sem ákvarðanir um meðferð og aðgerðir byggjast á. Ef ekki tekst að styðja við áætlun mannauðsdeildar spítalans um að laða að ungt fólk í háskólanám í þau fjögur ár sem tekur að mennta sig til lífeindafræðings verður þjónusta spítalans ekki svipur hjá sjón og vandi dagsins í dag viðvarandi.

Læknaráð Landspítalans hvetur ríkisstjórnina til að grípa til aðgerða með það að leiðarljósi að binda enda á vinnudeilurnar, koma þjónustu við sjúklinga í eðlilegt horf án tafar og tryggja mikilvæga endurnýjun í hópi lífeindafræðinga og annarra heilbrigðisstétta. Að leggjast á árar með mannauðsdeildinni. Horfa til framtíðar og marka stefnu nú þegar, sem gerir umönnunarstörf að eftirsóknarverðum og samkeppnishæfum starfsvettvangi sem ungt fólk vill mennta sig til að gegna.