Landspítalinn þarf að vera eftirsóttur vinnustaður því þangað leggjast inn veikustu sjúklingar landsins

Hvað leggja hjúkrunarfræðingar upp með í kjarabaráttu sinni? Hversu mikla hækkun vilja þeir fá? Algengt er í kjarabaráttu að miða sig við næsta mann, næstu stétt, til að fá hugmynd um hvar maður sjálfur ætti að standa. Ef manni bjóðast lægri laun en næsti maður vill maður hærri laun. Skiljanlega. Ein starfsstétt fær mikla kauphækkun og þannig verður til flóðbylgja launahækkana með tilheyrandi verðbólgu.

Nú reynir ríkið að stöðva öfgakenndar launahækkanir til að sporna við verðhækkunum með því að ráðast á ölduna í hæstu hæð. En þær starfsstéttir sem eru eftirsótt vinnuafl á heimsmarkaði, eins og hjúkrunarfræðingar, eru í þeirri stöðu að geta leitað út fyrir landssteinana að vinnu og því neyðast atvinnurekendur, í þessu tilviki ríkið, til að taka þátt í samkeppninni ef þeir vilja halda í starfsmenn sína. Því miður.

Kröfur hjúkrunarfræðinga eru skýrar og hafa verið síðastu ár: viljinn er að 80% vaktavinna sé metin til jafns við 100% dagvinnu. Auk þess ætti hverjum manni að vera ljóst að næturvakt um helgi ætti ekki að vera á sama taxta og morgunvakt um helgi.

Eins og staðan er í dag er einn álagstaxti fyrir kvöldvakt, annar fyrir næturvakt og sá þriðji fyrir helgarvakt. Það þýðir að vinnir þú næturvakt á laugardegi færðu jafn mikið greitt og fyrir morgunvakt á laugardegi, sem er fráleitt. Í nágrannalöndunum fá hjúkrunarfræðingar greitt helgarálag, auk næturvaktar- eða kvöldvaktarálagsins, vinni þeir slíka vakt um helgi.

Séu kjör heilbrigðisstarfsmanna lakari hér en í öðrum löndum sjá þeir kost á því að leita annað. Skortur er á hjúkrunarfræðingum á heimsvísu og hjúkrunarfræðingar eru að flykkjast til Noregs í þúsundatali frá sínum heimalöndum þar sem einnig ríkir skortur. Því er ljóst að hjúkrunarfræðingar eru í stöðu til að taka við hæsta boði, þrátt fyrir þörf á þjónustu þeirra í heimalandinu. Af hverju ætti nokkur maður, hvað þá af erlendum uppruna, að kjósa að starfa á Íslandi, á lægri launum í lengri vinnuviku, við afleitan tækjakost og vinnuaðstæður í aftakaveðri, frekar en í fyrirheitna landinu, Noregi?

Ef takast á að flytja inn erlenda hjúkrunarfræðinga í hundruða tali þarf að greiða fyrir ferðakostnað, samskiptamiðlanir og húsnæði til viðbótar við launin sem þurfa að vera samkeppnishæf. Þar sem það yrði of kostnaðarsamt gæti skapast sú hætta að ekki verði gerð krafa um íslenskukunnáttu til að laða erlenda starfsmenn að en sú krafa er gerð á Norðurlöndunum af augljósum öryggisástæðum. Einnig er algengt að erlendir starfsmenn vinni hörðum höndum í stuttan tíma,  lifi spart og fari síðan með peninginn úr landi. Þannig tapast að auki þeir fjármunir sem hefðu annars farið út í íslenskt hagkerfi.

Ef ráða á hjúkrunarfræðinga í gegnum hjúkrunarleigur eru faglegar skyldur leigðra hjúkrunarfræðinga gagnvart stofnuninni ekki þær sömu og starfsmanna spítalans, t.a.m. hvað varðar kennslu. Hollusta þeirra við stofnunina er minni og hjúkrun gæti orðið minna fagleg að mati hjúkrunarráðs spítalans. Því er aðeins litið á þá lausn sem tímabundið úrræði til að veita grunnþjónustu ef til uppsagnanna kemur. Uppsagnir reyndra hjúkrunarfræðinga á spítalanum munu hafa gríðarlega mikil áhrif á gæði hjúkrunarfræðináms en margir hjúkrunarfræðingar sem starfa á spítalanum, starfa einnig sem klínískir kennarar. Yrðu þeir ráðnir í gegnum hjúkrunarleigu gæti farið svo að þeir þyrftu ekki að taka að sér klíníska kennslu sem myndi hafa veruleg áhrif á gæði námsins og þar með færni hjúkrunarfræðinga í framtíðinni.

Samningurinn sem félagsmenn Fíh felldu var ekki allslæmur. Hann gerði ráð fyrir 18,6% launahækkun á 4 árum. Hefði hann verið í örlítið breyttri mynd með 10-15% hækkun fyrsta árið en minni næstu þrjú árin, alls 20% hækkun auk leiðréttingar á vaktaálagsgreiðslunum, hefði hann verið boðlegur samstarfsmönnum mínum. Því þykir mér sorglegt hversu mikið hefur þurft að takast á um að ná ásættanlegu samkomulagi. Í stað þess að semja voru sett lög á verkfallið og málið skipað í gerðardóm. Það varð aðeins til að kynda upp í reiði hjúkrunarfræðinga og hvetja þá enn frekar til að segja starfi sínu lausu og flytja úr landi.

Samkomulag þarf að nást til að halda í starfandi hjúkrunarfræðinga og sérþekkingu þeirra. Landspítalinn þarf að vera eftirsóttur vinnustaður því þangað leggjast inn veikustu sjúklingar landsins. Það er því grundvallaratriði að hæfasta starfsfólk landsins starfi á slíkum vinnustað en leiti ekki annað þar sem launin eru hærri. Því þurfa laun og vinnuaðstæður á Landspítalanum að vera samkeppnishæf, bæði við aðrar stofnanir og önnur lönd.