Byggt ofan á skjálftasprungu

Kísilverið sem rísa á iðnaðarsvæðinu á Bakka norðan Húsavíkur stendur á miðju skjálftasvæði sem er það virkasta á Norðurlandi, segir Páll Einarsson, jarðeðlisfræðingur. Staðurinn sé sá versti mögulegi fyrir starfsemina. Sveitarstjóri Norðurþings segir áhættuna hafa verið metna samkvæmt opinberum viðmiðum og breyti ekki því að verkefnið haldi áfram.

Á barmi helsta skjálftasvæði landsins

Páll bendir á að lóðin þar sem kísilverið á að rísa sé á barmi virkasta misgengis á landinu. Það sé helsta skjálftasvæði Norðurlands. „Þarna munu í framtíðinni verða stórir skjálftar sem eiga upptök sín í sprungunni sjálfri og það er hreinlega ekki hægt að komast nær henni heldur en þetta. Það er akkúrat  þar sem maður vill ekki hafa viðkvæman atvinnurekstur”, sagði Páll í fréttum Stöðvar 2 í kvöld. „Þetta er hreinlega á bakkanum á sprungunni sjálfri. Öll byggingarlóðin er innan við fimm hundruð metra allt saman frá virku misgengi,”

Byggingarlóðin færð nær misgenginu

Tveir staðir á landinu er slík flekamót sem búa til stóra jarðskjálfra, bendir Páll á. Annars vegar á suðurlandsundirlendinu og hins vegar við ströndina á norðurlandi.  „Þar eru flekaskilin greinótt. Ein greinin liggur hreinlega þarna um Húsavíkurmisgengin”, segir Páll og bætir við að þetta hafi legið fyrir allan tímann sem rætt hefur verið um kísilver á Bakka. En af einhverjum ástæðum hafi byggingarlóðin verið færð nær misgenginu heldur en allar rannsóknir beindust að áður.

Húsin standa en starfsemin viðkvæm

Þýska fyrirtækið PCC ætlar að hefja framleiðslu kísilmálms á Bakka í lok ársins 2017 en fyrr í mánuðinum var raforkusamningur við Landsnet tryggður. Síðast varð stór skjálfti á Húsavíkursvæðinu árið 1872 en minni skjálftar hafi verið tíðir fram á áttunda áratug síðustu aldar. Páll segir að þegar skjálfti verði, upp á jafnvel sjö stig eins og reikna má reikna má með útfrá fyrri skjálftum, þá geti byggingar allt eins staðið það af sér en starfsemi eins og kísilver ekki.

Óvissa

„Það er engin leið að reikna út hve hröðunin og hreyfingin verður mikil þarna. Hver svo sem hún verður þá er afskaplega erfitt að reka málmbræðslu með bræðsluofnum og bræðsluofnasal þar sem folk á að vinna við þessar aðstæður”, segir Páll.

Allir opinberir staðlar uppfylltir

Kristján Þór Magnússon, sveitarstjóri Norðurþings bendir á að á löngum ferli málsins sé búið að fara í gegnum allt mögulegt áhættumat.

Umhverfismat og starfsleyfi uppfylli allar opinberar kröfur. „Þegar fyrirtækið PCC sótti um þessa tilteknu lóð þá var þetta vitað og ítarlegar rannsóknir og áhættumat hefur farið fram og tillit tekið til þessa varðandi hönnunina á mannvirkjunum sem hefur staðið undanfarin ár”, sagði Kristján í fréttatímanum.

Langur tími í rannsóknir

Hann telur áhættuna af málmbræðslu inni í verinu miðað við jarðskjálftahættu vera vel ígrundaða af hálfu yfirvalda og fyrirtækisins þýska. „Ég svo sem ekki forsendur sjálfur til að meta það annað en að fyrirtækið sjálft og hönnuðir þess hafi farið að leikreglum sem snúa að mannvirkjum og starfsemi kveða á um. Undirbúningur verkefnisins er búinn að fara í gegnum langt og strangt ferli. Iðnaðarsvæðið á Bakka hefur verið til umræðu mjög lengi og farið í gegnum margskona mat í gegnum árin”, segir Kristján. Ekkert sé nú að vanbúnaði að hefja uppbyggingu á staðnum. Menn vinni einfaldlega eftir stöðlum og reglum sem gilda á hverju svæði.