Leiguverð hefur hækkað um 8,2 prósent að jafnaði

Leiguverð á íbúðarhúsnæði hefur hækkað um að meðaltali 8,2 prósent síðustu tólf mánuði, samkvæmt Þjóðskrá Íslands. Hækkunin er langt umfram 2,2 prósenta verðbólgu síðustu tólf mánuði.

Þetta má lesa úr samantekt Þjóðskrár á leiguverði í nýjum leigusamningum sem þinglýst var í mars síðastliðnum og samanburði við sams konar samantekt í mars í fyrra.

„Okkar félagsmenn eru að finna fyrir þessum hækkunum,“ segir Jóhann Már Sigurbjörnsson, formaður Samtaka leigjenda á Íslandi.

Hann segir stjórnvöld hafa stutt við fasteignaeigendur með sérstökum vaxtabótum frá árinu 2009 en leigjendur hafi setið eftir. „Ef leiguverðið á að vera svona hátt áfram þurfa leigjendur að fá meiri stuðning til að ná endum saman,“ segir Jóhann.

Þegar leigusamningarnir eru skoðaðir eftir svæðum og stærð íbúða má sjá að hækkunin er afar misjöfn, og í einhverjum tilvikum hefur leigan lækkað.

Hækkunin er mest á tveggja herbergja íbúðum í Breiðholti. Meðalverð á fermetra á nýjum leigusamningum í mars síðastliðnum var 29 prósentum hærra en á nýjum samningum í mars í fyrra.

Leiguverð fyrir tveggja herbergja íbúðir í Kópavogi hefur einnig hækkað verulega, um 21 prósent milli ára.

Fermetraverðið í nýjum leigusamningum er hæst á stúdíóíbúðum í Reykjavík á milli Kringlumýrarbrautar og Reykjanesbrautar. Á þessu svæði kostar fermetrinn um 2.274 krónur. Verðið er litlu lægra í Reykjavík vestan Kringlumýrarbrautar, 2.247 krónur.

Leiguverðið er almennt hæst miðsvæðis í Reykjavík, en lækkar talsvert því lengra sem farið er frá dýrasta svæðinu.

Jóhann segir leiguverðið orðið þannig miðsvæðis í Reykjavík að fólk sé farið að halda sig frá miðbænum. „Verðið sem er í gangi þar er ekkert fyrir hinn venjulega meðaljón. Menn leita frekar í úthverfin þar sem leigan er há, en þó lægri en í og við miðborgina.“

Samtök leigjenda á Íslandi gagnrýna stjórnvöld harðlega fyrir áform um niðurfellingu á hluta höfuðstóls fasteignalána, og segja ekki komið til móts við leigjendur.

„Við köllum einfaldlega eftir því að jafnræðis sé gætt í þessum málum,“ segir Jóhann. Hann bendir á að margir hafi kosið að vera frekar á leigumarkaði en að kaupa fasteign í aðdraganda hrunsins þar sem þeir hafi óttast áhrif verðtryggingarinnar. Nú séu þeir verðlaunaðir sem hafi tekið áhættu, en þeir sem hafi farið varlega sitji eftir með sífellt hækkandi leiguverð.

Jóhann segir einu úrræði stjórnvalda sem geti nýst leigjendum þau að safna fyrir útborgun með séreignarsparnaði. Til að ná að safna hámarksupphæð, 1,5 milljónum á þremur árum, þurfi mánaðarlaunin að vera nærri 600 þúsund, og minnihluti þjóðarinnar sé með slíkar tekjur.

Hann bendir á að 1,5 milljónir hrökkvi skammt við kaup á íbúð. Reikna megi með því að þurfa að eiga rúmar fjórar milljónir til að kaupa tveggja herbergja íbúð. Þá sé ekki tiltekið í frumvarpi stjórnvalda hvað verði um þann sparnað sem ekki sé hægt að nýta til fasteignakaupa.