Skuldaniðurfærslan útskýrð á 90 sekúndum

Skuldaniðurfærsla ríkisstjórnarinnar kemur til framkvæmda um áramótin. Allir þeir sem skulduðu verðtryggt fasteignaveðlán vegna heimilis gátu sótt um að lánin yrðu færð niður. Rúmlega 105 þúsund einstaklingar sóttu um og búið er að reikna út niðurstöðu rúmlega 90 þúsund einstaklinga.

Einhverjir af þeim sem sóttu um koma ekki til með að fá niðurfærslu á skuldum sínum. Er það vegna nokkurra mismunandi þátta. Uppfylla þarf skilyrði til að geta fengið niðurfærsluna og allar aðrar aðgerðir stjórnvalda til skuldalækkunar koma til frádráttar. Ekki á að bæta það sem áður hefur verið fellt niður eða greitt inn á með sérstökum greiðslum.

Þeir sem sóttu um geta skoðað útreikninga á sinni umsókn hér.



Tilgangur aðgerðanna eru til að bæta þeim sem tóku verðtryggð fasteignalán verðbólguskot í kringum bankahrunið 2008. Talað hefur verið um forsendubrest í því samhengi. Það orð er þó hvergi að finna í lögum um skuldaniðurfærsluna.

Lögin skilgreina ekki hversu mörg prósentustig verðbólgu teljast til forsendubrestsins. Með beinum aðgerðum eru þó lán færð niður sem nemur verðbólgu umfram 5,8 prósent. Og með óbeinum aðgerðum, það er skattaívilnunum vegna séreignalífeyrissparnaðar, bætir aðgerðin verðbólgu umfram 4 prósent.

Umfang aðgerðarinnar nemur 80 milljörðum króna sem fara beint í niðurfærslur á lánum einstaklinga. Stjórnvöld reikna svo með því að gefa eftir um 20 milljarða í skatta á séreignalífeyrissparnað sem fólki er nú heimilt að ráðstafa inn á höfuðstól fasteignalána.

Aðgerðirnar eru fjármagnaðar með framlagi úr ríkissjóði. Þær hafa hinsvegar verið settar í beint samhengi við aukna skattheimtu á fjármálastofnanir; bæði þær sem enn eru starfandi og þær sem eru í slitameðferð. Ekki ríkir sátt um bankaskattinn og hefur slitabú Glitnis ákveðið að höfða mál á hendur ríkinu til að fá úr því skorið hvort skattheimtan standist lög.

Til stóð að fjármagna aðgerðirnar á fjórum árum, með 20 milljarða framlagi í senn, en nú hefur því verið hraðað. Nú á að nota 40 milljarða í aðgerðirnar í ár, 20 milljarða á næsta ári og svo 20 milljarða árið 2016. Eftir það á fjármögnun beinna aðgerða ríkissjóðs vegna aðgerðanna að vera lokið. Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra, hefur sagt að hraðari fjármögnun spari sjö milljarða króna vaxtakostnað.

Ástæðan fyrir því sem hægt var að hraða fjármögnuninni er aukinn rekstrarafgangur ríkissjóðs. Sá afgangur skýrist að stærstum hluta á auknum arðgreiðslum frá Landsbankanum og seðlabankanum.