"Ekkert barn á að þurfa að ganga í gegnum þær kvalir sem ég hef gengið í gegnum“

Það var tilfinningaþrungin stund í Ráðherrabústaðnum þegar sérfræðihópur barna sagði ráðherrum frá eigin reynslu af kynferðislegu ofbeldi. Hópnum var komið á fót við vinnslu skýrslu UNICEF sem kom út í morgun, Réttindi barna á Íslandi: Ofbeldi og forvarnir.

Ungmennin sögðu ráðherrum frá því ofbeldi sem þau höfðu orðið fyrir og fóru yfir það hvað þeim fyndist að betur mætti fara í málaflokkinum. Óhætt er að segja að hjartnæmar frásagnir þeirra hafi snert alla sem á hlýddu og að um afar óvenjulegan ráðherrafund hafi verið að ræða.

Fundurinn var lokaður, enda efni hans mjög viðkvæmt og markmiðið að gera sérfræðihópi barna kleift að ræða opinskátt við ráðherra. Á fundinum voru forsætisráðherra, innanríkisráðherra, velferðarráðherra, mennta- og menningarmálaráðherra, auk starfsfólks UNICEF á Íslandi og starfsfólki Barnahúss.

Mögnuð ávörp sérfræðihóps barna

„Ekkert barn á að þurfa að ganga í gegnum þær kvalir sem ég hef gengið í gegnum," sagði eitt ungmennanna í ávarpi sínu á fundinum. „Börn voru misnotuð á 20. öldinni og börnum er nauðgað á þeirri tuttugustu og fyrstu. Munurinn er sá að við á 21. öldinni ætlum að gera eitthvað í því," kom fram í máli annars.

„Ástæðan fyrir því að ég sagði strax frá er sú að ég fékk nógu mikla og góða fræðslu um þetta í skólanum og heimsókn í Barnahús. Ég fékk mikla og góða hjálp frá Barnahúsi sem hjálpaði mér mjög mikið," sagði í öðru ávarpi.

„Margir Íslendingar halda að okkar land sé rosalega friðsælt, sem það er að hluta til og er ég þakklát fyrir það. Við hin sem lendum í ofbeldinu og öllu sem því fylgir sjáum alvarleikann," sagði enn sérfræðingur í sérfræðihópi barna.

Annar benti á að vegna mikillar umræðu og vakningar í samfélaginu um kynferðislegt ofbeldi gegn börnum, hefði rignt inn kærum til lögreglunnar og mun fleiri hefðu opnað sig. „Mér finnst hryllilega sorglegt að þetta þurfi til, til þess að opna augu fólks."

Eftir að hafa hlýtt á ávörp barnanna sögðu ráðherrar að ljóst væri að sögur þeirra yrðu þeim mikil hvatning og þökkuðu börnunum það hugrekki sem þau hefðu sýnt.

Réttur barna til að tjá sig

Hugmyndin um sérfræðihóp barna er byggð á Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna þar sem kveðið er á um réttindi barna til að tjá sig um þau málefni er þau varða og taka skuli mark á skoðunum þeirra í samræmi við aldur þeirra og þroska. Allt starf UNICEF byggist á Barnasáttmálanum og því leituðu samtökin til Barnaverndarstofu, Barnahúss og barnaverndarnefndar Reykjavíkurborgar vegna barna sem orðið hafa fyrir kynferðislegu ofbeldi, heimilisofbeldi eða vanrækslu. Á endanum varð í samvinnu við Barnahús til sérfræðihópur barna sem orðið höfðu fyrir kynferðislegu ofbeldi.

„Krakkarnir sem mynduðu sérfræðihópinn hafa í einu orði sagt verið frábærir. Það eru forréttindi að fá að vinna með þeim og hefur verið okkur hjá UNICEF mikil hvatning," segir Stefán Ingi Stefánsson, framkvæmdastjóri UNICEF á Íslandi.

Farið var á fundinum með ráðherrunum yfir tillögur UNICEF um leiðir til að minnka ofbeldi gegn börnum hér landi. Við vinnslu þeirra fengu samtökin til liðs við sig áðurnefndan sérfræðihóp barna, sem og fjölmarga fagaðila sem vinna með eða í þágu barna. Ein af tillögunum í skýrslu UNICEF er að stórauknu fé verði varið til að reyna að koma í veg fyrir að börn séu beitt ofbeldi og að svokallað Ofbeldisvarnaráð sjái um framkvæmd forvarnanna. Ráðinu er ætlað að vinna til frambúðar og er ekki hugsað sem átaksverkefni.