Ekkert öðruvísi að búa á eldfjallasvæði

„Maður fær með móðurmjólkinni hvernig það er að búa við rætur eldfjalls,“ segir Elín Einarsdóttir, oddviti sveitarstjórnar í Mýrdalshreppi og deildarstjóri í grunnskólanum í Vík í Mýrdal. „Þetta er svo sem ekkert öðruvísi en annars staðar. Að minnsta kosti ekki fyrir þá sem eru fæddir og uppaldir á svæðinu.“

Samkvæmt forgangsröðun Veðurstofu Íslands yfir hættuleg eldfjallakerfi á landinu er Katla meðal þeirra fjalla sem eru í hæsta hættustigi. Hún gaus síðast 1918 og hefur gosið að jafnaði á um áttatíu ára fresti. Eldstöðin sjálf er um áttatíu ferkílómetrar að flatarmáli.

„Allir þekkja Kötlu og maður heyrir sögur af henni. Afi minn upplifði gosið árið 1918 og maður ólst upp við þessar aðstæður,“ segir Elín. „En við upplifum okkur örugg því við eigum mjög góðar viðbragðsáætlanir og það eru allir viðbragðsaðilar hér heima í héraði.“

Elín segir þó gagnrýnivert að engin lögregla sé lengur til staðar í Vík. Sveitarstjórnin hefur barist fyrir því síðustu misseri að fá lögreglu í umdæmið. „Það er mikið öryggisatriði að hafa lögreglu því hún hefur formlegt vald,“ segir hún. „Björgunarsveitarmaður hefur til dæmis ekki formlegt vald. Við upplifðum þetta sjónrænt þegar brúin yfir Múlakvísl fór og það var engin lögregla á staðnum. Þá lentu björgunarsveitarmenn í vandræðum með borgarana því þeir neituðu að stöðva fyrir þeim.“

Börn á svæðinu eru með allt á hreinu hvað varðar viðbragðsáætlanir ef ske kynni að Katla færi að gjósa. Að sögn Elínar finnst þeim það miklu meira spennandi heldur en að þau séu óttaslegin við fjallið.

Annað eldstöðvakerfi í efsta hættuflokki er Svartsengi á Reykjanesi, við Grindavík. Róbert Ragnarsson, bæjarstjóri í Grindavík, segir menn í bænum vel meðvitaða um náttúruna í kring, bæði það sem kemur inn af sjónum og hvað hraunið geymir undir sér.

„Það eru rýmingaráætlanir í skólum og svo erum við í miklu samstarfi við lögreglustjórann á Suðurnesjum, sem er ein besta almannavarnamanneskja á svæðinu,“ segir hann.

sunna@frettabladid.is