Fréttaskýring: Aðildarviðræður tefjast

Gera verður áætlun um hvernig laga eigi íslenska landbúnaðarkerfið að kerfi ESB áður en aðildarviðræður um landbúnaðarmál hefjast. ESB segir að taka eigi tillit til sérstakra aðstæðna í landbúnaðarmálum á Íslandi.

Hvað kemur fram í skýrslu ESB um landbúnaðarmál og dreifbýlisþróun á Íslandi og hvaða áhrif hefur það á aðildarviðræður Íslands?

Íslensk stjórnvöld verða að setja fram áætlun um hvernig landbúnaðarkerfið verður lagað að kerfi Evrópusambandsins áður en hægt verður að ræða frekar um landbúnaðarmál í aðildarviðræðum Íslands við bandalagið.

Í bréfi frá pólskum stjórnvöldum, sem fara með formennsku í ráðherraráði ESB, segir að slík áætlun verði jafnframt að hljóta samþykki allra aðildarríkjanna 27 áður en sá hluti aðildarviðræðna sem snýr að landbúnaðarmálum getur haldið áfram. Bréfið fylgir rýniskýrslu frá framkvæmdastjórn ESB um landbúnað og dreifbýlisþróun á Íslandi sem gerð var opinber í gær.

Augljóslega getur tekið talsverðan tíma að fá samþykki allra aðildarríkjanna, og ljóst að viðræður um landbúnaðarmál tefjast vegna þessa.

Þetta setur íslensk stjórnvöld í nokkurn vanda þar sem formaður samningahóps Íslands um landbúnaðarmál fullyrðir að hópurinn hafi ekki umboð Jóns Bjarnasonar, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, til að vinna að áætlunargerð. Þessi afstaða hans kemur fram í fundargerð frá fundi samninganefndar Íslands sem fram fór 19. maí síðastliðinn og Fréttablaðið hefur sagt frá.

Í yfirlýsingu Jóns, sem send var fjölmiðlum í gær, segir hann að ekki sé sjálfgefið að lögð sé fram áætlun um verkefni sem samningsaðilar hafi ekki rætt um eða komist að samkomulagi um.

Þetta er í beinni andstöðu við minnisblað sem Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra kynnti í ríkisstjórn 21. janúar síðastliðinn. Þar segir að fulltrúar samningshóps í landbúnaðarmálum þurfi að hafa umboð til að gera áætlanir og undirbúa lagabreytingar.

Í yfirlýsingu sem gefin var munnlega á rýnifundi um landbúnaðarmál 27. janúar segir enn fremur að hluti af þeirri undirbúningsvinnu sem inna þurfi af hendi sé að byggja upp þekkingu innan stjórnsýslunnar til að bregðast hratt við gerð laga- og stjórnsýslubreytinga svo „allt verði til reiðu frá gildistöku aðildar“.

Vinna þarf áætlunina í sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytinu, en það hefur væntanlega ekki farið framhjá mörgum að ráðherra málaflokksins er andvígur aðild Íslands að ESB.

Íslensk stjórnvöld hafa gefið út þá stefnu að íslenska landbúnaðarkerfið verði á engan hátt lagað að kerfi ESB fyrr en ef til þess komi að íslenska þjóðin samþykki aðild í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Í bréfi ráðherraráðsins er sérstaklega tekið fram að í áætlun Íslands eigi að taka tillit til sérstakra aðstæðna sem landbúnaðurinn á Íslandi búi við.

Í skýrslunni kemur meðal annars fram það mat framkvæmdastjórnar ESB að Ísland hafi enga heildstæða byggðastefnu. Þar segir að vissulega séu til ýmsir vísar að slíkri stefnu, en heildræna forgangsröðun og skipulagningu skorti, sem og leiðir til að hrinda stefnunni í framkvæmd.

Til að Ísland geti fallið undir landbúnaðarstefnu ESB þarf að setja upp heildstæða byggðastefnu í samræmi við reglur sambandsins, segir enn fremur í skýrslunni. Slík stefna mun þegar vera í vinnslu hjá byggðahópi samninganefndar Íslands.

Í skýrslu framkvæmdastjórnarinnar er vikið að hlutverki Bændasamtaka Íslands í stjórnsýslu tengdri landbúnaði. Þar segir að áður en Ísland geti gerst aðili að ESB þurfi að setja á laggirnar stofnun sem haldi utan um stjórnsýslu tengda landbúnaðinum.

Framkvæmdastjórnin telur þó mögulegt að slík stofnun láti öðrum eftir ákveðna hluta stjórnsýslu tengdri landbúnaði. Þó er skýrt að ekki yrði heimilt að láta öðrum eftir að sjá um útdeilingu styrkja frá ESB.

brjann@frettabladid.is