Útlit fyrir töluverða fækkun í bændastétt

Horfur eru á að bændum fækki mikið á næstunni, að því er segir í efnahagstímaritinu Vísbendingu. Fækkunin er sögð afleiðing breyttra aðstæðna í búrekstri og viðbragða bændastéttarinnar við þeim.

„Eitt af því sem veldur því að íslenskir bændur eiga erfitt uppdráttar er minnkandi neysla á mörgum landbúnaðarafurðum,“ segir í Vísbendingu.

Bændur eru sagðir hafa brugðist við breyttum aðstæðum með því að stækka bú sín, kaupa vélar og bæta húsakost. Bent er á að sé horft til sauðfjár- og kúabúa saman komi í ljós að stór bú framleiði að jafnaði þrjátíu sinnum meira en þau litlu. Frá þeim fimmtungi búanna sem minnst framleiði komi aðeins 1,8 prósent heildarafurða, en stærsti fimmtungurinn framleiði 54 prósent heildarafurða. „Líklegt er að á minnstu býlunum verði hefðbundnum landbúnaði fyrst hætt og því muni bændum fækka mikið á næstunni,“ segir í umfjöllun Vísbendingar.

Þá er sagt áhyggjuefni hversu erfiður reksturinn hafi verið bændum undanfarið og mikið tap bæði í sauðfjár- og nautgriparækt árið 2008. „Í báðum tilvikum er skýringa að leita í miklum fjármagnskostnaði, en skuldir bænda stórhækkuðu það ár vegna gengisfalls krónunnar.“ Ólíklegt er talið að meðalbú standi undir fjármagnskostnaði á næstu árum miðað við að afkoma fyrir fjármagnsliði verði svipuð á næstu árum og árið 2008.

Í greininni er allítarlega farið yfir þróun landbúnaðar hér á landi frá upphafi 20. aldar. „Í Bændablaðinu mátti nýlega sjá þær upplýsingar að finnskum bændum hefði fækkað um helming frá því að landið gekk inn í Evrópusambandið. Ekki er ástæða til þess að efa að þær upplýsingar séu réttar,“ segir í Vísbendingu en um leið er bent á að á sama tíma muni norskum bændum hafa fækkað heldur meira. Þá virðist þróunin hafa verið svipuð hér á landi.

Fækkun starfa í hefðbundnum landbúnaði er sögð langtímaþróun í öllum vestrænum löndum og ólíkleg til að stöðvast, hvort sem Íslendingar verði utan eða innan ESB. Þá er vísað í tölur Bændasamtakanna um hækkandi meðalaldur búfjáreigenda, sem sé nú 54 ár, en hafi verið 52 ár fyrir nokkrum árum. „Þróunin virðist vera svipuð í öllum sýslum landsins.“

olikr@frettabladid.is