Óráð Viðskiptaráðs

Vésteinn Ólason skrifar um Viðskiptaráð Íslands.

Viðskiptaráð, sem áður hét Verslunarráð, hefur verið ólatt að kveða upp dóma og gefa ráð undanfarin ár og áratugi. Ráðin eru venjulega sett fram sem staðhæfingar úr stóli þeirra sem vita betur en aðrir. Hvernig hafa ráðin þá gefist? Ég man ekki betur en að síðasta áratuginn að minnsta kosti hafi flest ráðin verið á einn veg: lækka skatta á fyrirtækjum og auðmönnum, spara óþægindi og kostnað af opinberu eftirliti með atvinnulífinu, og síðast en ekki síst að skera niður ríkisútgjöld. Óhætt er að fullyrða að áhrifavald þessa „ó-ráðs" hafi átt sinn drjúga þátt í því að allt fór hér í kaldakol fyrir ári síðan, enda talaði ráðið meðal annars í umboði þeirra sem fengu heimildir til að leika sér með fjöregg þjóðarinnar og glötuðu því. Nú er Viðskiptaráð auðvitað líka fulltrúi heiðarlegra manna, og furðulegt er að það skuli ekki hafa með nokkrum hætti endurskoðað þá hugmyndafræði sem bar glötunina í sér.

Ekki er hægt að sjá neina iðrun eða umbreytingu hjá þessu yfirlýsingaglaða ráði, sem hlýtur þó að vera rúið trausti almennings, hversu „vel ígrundaðar og rökfastar" sem skýrslur þeirra kunna að vera, svo að vitnað sé í leiðara Fréttablaðsins 17. desember síðastliðinn. Það er sama hvað mikið og vel er reiknað ef grundvöllurinn er vitleysa.

Ekki kemur á óvart að Viðskiptaráð sé andvígt því að breyta óréttlátu skattkerfi. Það vill heldur hækka álögur á allan almenning en hækka skatt á auðmönnum. Rökin eru gamalkunn: Það má ekki fæla hina ríku burt með álögum. Hefðu skattar fælt héðan burt einhverja af þeim kaupahéðnum sem á liðnum árum skuldsettu sig og þjóðina sem mest og eyðilögðu orðstír Íslands erlendis, hefði það verið bættur skaðinn. Hitt er svo annað mál að grunnforsendunni um hegðun manna gagnvart skattlagningu er endalaust slegið fram eins og trúarsetningu, og er hún þó áreiðanlega vitlaus alhæfing.

Ekki skal ég andmæla því að mikilvægt sé að gæta aðhalds í ríkisrekstri, en Viðskiptaráð er samt við sig. Það segir að vísu ekki upphátt að íslensk tunga og menning skuli lögð niður í sparnaðarskyni, en vill samt brjóta niður eitt helsta vígið með því að selja Ríkisútvarpið. Í því og fleiru eru viðskiptaráðsmenn trúir frjálshyggjukenningunni um að þjóð megi ekki eiga neitt saman. Allt verði að vera einkarekið. Það hefur vonandi runnið upp fyrir einhverjum sem áður voru veikir fyrir frjálshyggju­boðskapnum hve skaðleg þessi kenning er.

Viðskiptaráð hefur hingað til verið heldur hlynnt eignarréttinum, en nú bregður svo við að það leggur til stórfelldara eignarnám en áður hefur þekkst.

Lífeyrissjóðir eru hluti af umsömdum kjörum launafólks, eign þess. En af því að sú eign dreifist á marga, sem ekki eiga annað sparifé, telja kaupahéðnarnir óhætt að taka það til handargagns frekar en þeir þurfi sjálfir að leggja sinn eðlilega hlut af mörkum til að reisa við það sem þeir hafa rústað. Ekki mun mælt með því að eigendur verði spurðir leyfis.

Höfundur er prófessor.