Steingrímur og Davíð

Gunnar Tómasson skrifar um seðlabankastjóra

Fyrrverandi forsætisráðherra Steingrímur Hermannsson og höfundur snæddu saman hádegisverð á Hótel Holti daginn eftir að fréttir bárust að Steingrímur væri á leið út úr pólitík inn í Seðlabankann. Hvorugur minntist á það mál yfir hádegisverðinum.

Á leiðinni yfir á bílastæði hinum megin við götuna frá Hótel Holti nefndi Steingrímur að Davíð Oddsson hefði nefnt við hann að gerast seðlabankastjóri. Hver var skoðun höfundar á þeim ráðahag? Höfundur svaraði: „Það skiptir engu máli hver er seðlabankastjóri því Seðlabankinn er valdalaus.“ Og átti þá við að í gegnum árin hefur Seðlabanki Íslands aldrei staðið undir nafni. Steingrímur svaraði um hæl: „Ef það væri aðeins einn seðlabankastjóri þá væri ég ekki rétti maðurinn í það starf.“

Þetta var 1994. Ellefu árum síðar var Davíð Oddsson skipaður einn af þremur seðlabankastjórum og formaður bankastjórnar SÍ. Og sem slíkur ber Davíð ábyrgð á ákvörðunum SÍ sem reynast þjóðinni dýrkeyptar. Þar er fyrst að nefna afskiptaleysi SÍ gagnvart erlendri skammtíma skuldsetningu bankanna. Höfundur fullyrðir að enginn hagfræðingur með alþjóðastarfsreynslu hefði gert sig sekan um slíkt glappaskot þar sem skyndilokun erlendra lánalína skuldsettra banka er vel þekkt fyrirbæri í gegnum tíðina, sbr. umsagnir Þorvaldar Gylfasonar og fleiri í gegnum árin um nákvæmlega þetta atriði.

Eins væri með ólíkindum ef hagfræðingar Seðlabanka Íslands hefðu ekki skilgreint og varað bankastjórn SÍ við sívaxandi nettó vaxtakostnaði þjóðarbúsins sem þaut úr 13% af vöruútflutningi 2004 í 47% árið 2007.

Steingrímur og Davíð hafa margt til brunns að bera. Og annar þeirra þekkir sín takmörk á vettvangi peningastjórnar.

Höfundur er hagfræðingur.