Gagnrýnir að ekki var samráð við sveitarfélög um aðkomu IMF

Karl Björnsson framkvæmdastjóri Sambands íslenskra sveitarfélaga gagnrýnir harðlega að ekkert samráð var haft við sveitarfélögin um aðkomu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (IMF) að efnahagsstjórn landsins. Þetta kemur fram í leiðara Karls í nýútkomnum Sveitarstjórnarmálum.

„Eins og kunnugt er hefur ríkisstjórnin gert samkomulag við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn um lántöku sem veitt verður til ríkisins með ýmsum skilyrðum. Í samkomulaginu eru ákvæði sem lúta að skipan og þróun fjármála hins opinbera eins og upplýst hefur verið um. Ekki er talað um ríkisfjármál heldur um fjármál hins opinbera. Það sætir því furðu að slíkt samkomulag sé gert án aðkomu fulltrúa sveitarfélaga. Það er engu að síður raunin," segir Karl í leiðaranum.

Karl nefnir að ítrekað hefur verið bent á að sveitarfélögin eru annar að tveimur aðilum hins opinbera kerfis. Í huga fólks sé of algengt að ríkið sé hið opinbera og vægi sveitarfélaganna gleymist.

„Í því sambandi er rétt að minna á að sveitarfélögin eru jafn stór ríkinu á vinnumarkaði. Hvor aðili um sig ber ábyrgð á um 19.000 stöðugildum eða um 11% vinnumarkaðarins. Sveitarfélögin bera einnig ábyrgð á um þriðjungi opinberra útgjalda og fara þau útgjöld fyrst og fremst til að standa undir mikilvægri grunnþjónustu við íbúa landsins. Hið opinbera, ríki og sveitarfélög, veita því saman opinbera þjónustu með opinberum útgjöldum," segir Karl.

Ennfremur kemur fram hjá Karli að öllum sé ljóst að tekjur sveitarfélaga munu dragast saman á næsta ári á sama tíma og útgjöld munu aukast. Fjárhagsleg afkoma sveitarfélaga mun því versna til muna og mörg hver munu ekki geta samþykkt fjárhagsáætlanir eða fjárheimildir fyrir næsta ár miðað við lítið breytt þjónustustig án þess að auka mjög á skuldirnar. Þær skuldir verða þó ekki raunverulegar fyrr en sveitarfélagið hefur tekið lán. Lántökumöguleikarnir eru á hinn bóginn háðir mikilli óvissu.

„Erlendir bankar neita að lána Íslendingum fé og mjög takmarkað lánsfé er hægt að sækja hér innanlands miðað við þörfina. Of margir treysta á lífeyrissjóðina, ríkið vegna fjárlagahalla og sveitarfélögin vegna fyrirsjáanlegs hallareksturs næstu ár. Hinir nýju ríkisreknu bankar vilja einnig fá lánsfé frá lífeyrissjóðunum. Eftirspurnin er því mun meiri en framboðið. Lausnin felst því í að Íslendingar öðlist aftur traust á erlendum lánsfjármörkuðum og í framhaldi af því geti bankar þessa lands tekið upp eðlileg alþjóðleg millibankaviðskipti. Takist það ekki er í mikið óefni komið," segir Karl.

„Samfara þessu þurfa sveitarfélög og ríki að móta sameiginlega stefnu í gjaldskrár- og skattamálum. Það gengur ekki að ríkið, án samráðs við sveitarfélögin, hækki gjaldtöku sína og jafnvel skatta á sama tíma og þrýst er á sveitarfélögin að hækka ekki skatta, hækka ekki gjaldskrár, og jafnvel að fella niður gjaldtöku fyrir ólögbundna þjónustu."