Hafið á degi umhverfisins

Dagur umhverfisins er öðru fremur til þess hugsaður að umræða um málefni umhverfisins sé sett í kastljós fjölmiðlanna. Við vinstri græn fögnum deginum og tökum þessari áskorun, þó okkur þyki sjálfsagt að málefni umhverfisins séu á dagskrá alla daga ársins. En flestar gjörðir okkar hafa áhrif á umhverfið á einhvern hátt.

Það er eðlilegt að fiskveiðiþjóð í miðju Atlantshafinu leggi mikið upp úr því að vernda hafið umhverfis landið og sumt höfum við gert vel í þeim efnum en annað hefur setið á hakanum.

VG leggur áherslu á að litið sé á verndun og nýtingu lífrænna auðlinda hafsins í sem heildstæðustu samhengi. Við leggjum áherslu á rannsóknir til að fá sem skýrasta mynd af sem flestum þáttum í vistkerfi sjávar og samspili þeirra. Og við leggjum áherslu á það sem við köllum sjálfbæra sjávarútvegsstefnu, sem tekur í senn mið af umhverfislegum, félagslegum og efnahagslegum þáttum með það að markmiði að varðveita náttúru og lífrænar auðlindir hafsins, treysta byggð og atvinnu sem víðast og skapa sem mest verðmæti af sjávar­auðlindunum innanlands. En við leggjum líka mikið upp úr vernd þeirra svæða sem fóstra nytjastofna okkar og annað lífríki. Í því efni beinum við sjónum að hafinu sjálfu, ströndinni umhverfis landið og hafsbotninum.

Í Grænni framtíð, stefnu VG um sjálfbæra þróun, setjum við fram markmið til langs tíma, en gerum jafnframt grein fyrir ákjósanlegum leiðum að þeim markmiðum. Þannig teljum við nauðsynlegt að við alla nýtingu sjávarauðlindarinnar sé gætt varúðarsjónarmiða og að nýtingin sé siðferðilega ábyrg. Til þess þurfa allar ákvarðanir um nýtingu að byggja á heildarsýn, bestu fáanlegu þekkingu og öflugum grunnrannsóknum. Á næstu fimm árum teljum við brýnt að efla hafrannsóknir með sérstakri áherslu á að fylgjast með samspili tegundanna og viðgangi staðbundinna stofna. Einnig þarf að efla möguleika rannsóknarstofnana á að skoða áhrif mismunandi veiðarfæra, bera saman árangur fiskverndaraðgerða, rannsaka áhrif ólíkra veiðarfæra á hafsbotninn og sinna fleiri slíkum rannsóknarverkefnum sem ekki hefur verið sinnt sem skyldi, m.a. vegna fjárskorts. Þá þarf að gefa gaum að alþjóðlegu rannsóknarsamstarfi í því augnamiði að styrkja vísindalegan grundvöll fiskveiðistjórnunar og framleiðslu.

Við Íslendingar erum bundin af alþjóðasamningum sem varða umgengni við lífríki og náttúruna. Þar má nefna Ríó-yfirlýsinguna frá 1992, CITES-samninginn frá 1973 um alþjóðaverslun með tegundir villtra dýra og plantna í útrýmingarhættu og Bernar-samninginn frá 1979 um vernd villtra dýra og plantna og búsvæða þeirra í Evrópu. Þessa samninga viljum við vinstri græn efna en teljum nokkuð skorta á að svo sé í dag. Við erum einnig aðilar að samstarfi Norðurlandaþjóðanna um sjálfbær Norðurlönd.

Í samræmi við það þyrftum við að taka orkunotkun í sjávarútvegi sérstaklega til skoðunar í þeim tilgangi að stuðla að orkusparnaði og nýtingu vistvænna orkugjafa í sjávarútvegi. Rannsóknir gefa vísbendingar um að báta- og strandveiðiflotinn skili margföldu aflaverðmæti á hvert tonn af olíu miðað við það sem gerist í togaraútgerð. Nauðsynlegt að vinna markvisst að því að draga úr orkunotkun á aflaeiningu.

Því miður er umræðan um umhverfismál stundum föst uppi á þurru landi. Á degi umhverfisins gefst okkur tækifæri til að breikka umræðuna svo hún nái út fyrir strandlengjuna og út á sjó. Það er næsta skref í umhverfismálunum því hafið er órjúfanlegur hluti af umhverfi okkar Íslendinga, enda búum við langflest nálægt hafinu. Vinstri græn hafa lagt sitt af mörkum í þeirri umræðu með umhverfisstefnunni Græn framtíð. Nú vantar okkur aðeins umboð kjósenda til að koma stefnunni í framkvæmd.

Höfundur er alþingismaður.