Skynsemi í kaupkröfum er mikilvæg

Verðbólgan mælist átta prósent í júní, fyrst og fremst vegna hækkana á matarverði og húsnæði. Þetta er hærri verðbólga en gert hafði verið ráð fyrir. Verðbólgan hefur ekki mælst hærri frá því í mars og apríl árið 2002 þegar hún mældist 8,7 og 7,5 prósent. Verðbólguhraðinn er mikill, þriggja mánaða verðbólga mælist rúmlega sextán prósent.

Hagfræðingar hjá aðilum vinnumarkaðarins segja að verðbólgan sé meiri en búist hafði verið við. Gengi krónunnar hafi fallið hratt og mikið. Það þýði að vextir verði hærri og líkur aukist á því að Seðlabankinn hækki stýrivexti sína meira en ella.

Verðbólgutíðindin auka staðfestu okkar í því að reyna að afstýra þessari verðbólguþróun og reyna að ná henni niður. Ég held að þau geri það enn brýnna en ella að menn nái samkomulagi á vinnumarkaði, segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA.

Verðbólga af þessari stærðargráðu má ekki verða varanleg. Við erum þá hreinlega að stimpla okkur út úr úrvalsdeild þjóða í efnahagsmálum og hættum að vera í fremstu röð. Það er ekkert háþróað efnahagslíf með verðbólgu af þessari stærðargráðu, segir hann.

Ólafur Darri Andrason, hagfræðingur Alþýðusambands Íslands, segir að verðbólgumælingin í gær hafi verið vond tíðindi. Lánin hækki og afborganir og greiðslubyrði heimila þyngist. Kaupmáttur rýrni. Laun hækkuðu um 2,5 prósent um síðustu áramót en það vegi lítið upp á móti þessari verðbólgu.

Við vonumst til að það fari að hægja á þegar líða tekur á árið eða á næsta ári. Það er algjörlega óviðunandi að hafa átta prósenta verðbólgu og við sjáum ekki að hún lækki á næstu mánuðum, segir hann.

Verðbólga sem kemur vegna gengisfalls er ekki viðvarandi verðbólga. Hún getur hjaðnað mjög hratt, segir Bjarni Már Gylfason, hagfræðingur Samtaka iðnaðarins. Það gerðist sem betur fer 2001-2002 þegar við fengum samsvarandi verðbólguskot. Það er mikilvægt að vinnumarkaðurinn sé skynsamur í sínum kaupkröfum og aðilar vinnumarkaðarins nái vel saman. Öðruvísi næst verðbólgan ekki niður. Til lengri tíma getur verðbólgan líka verið skaðleg fyrir allt atvinnulíf. Hún hefur líka áhrif á samkeppnisstöðuna og útflutninginn.