Velflestir misstu velflest

Í gær var eitt ár liðið frá jarðskjálftanum mikla sem reið yfir borgina Bam í Íran. Hátt í þrjátíu þúsund manns týndu lífi enda var borgin rústir einar eftir hamfarirnar. Uppbyggingarstarf gengur hægt en bítandi og hafa Íslendingar aðstoðað við áfallahjálp og sálrænan stuðning. Einhugur um enduruppbyggingu Þórir Guðmundsson, upplýsingafulltrúi Rauða kross Íslands, er nýkominn frá Bam. "Þetta var eins og ég ímynda að Dresden hafi litið út strax eftir síðari heimsstyrjöld, það var allt í rúst þarna ennþá," segir hann. 27.000 manns fórust í skjálftunum en sennilega er sá íbúi vanfundinn í þessari 120.000 manna borg sem ekki hefur orðið fyrir áföllum vegna hamfaranna. "Það má eiginlega segja að velflestir hafi misst velflest sitt, bæði hús og húsbúnað og allt saman." Bam er miðri eyðimörk og allt í kring eru sandauðnir. Skjálftinn var allstór, 6,5 á Ricther, og var auk þess mjög grunnur og beint undir borginni. Því varð eyðileggingin eins mikil og raun bar vitni. Bæði yfirvöld og íbúar eru einhuga um að reisa borgina úr rústum og þannig var nýtt sjúkrahús opnað á dögunum.Talsvert hefur verið unnið við að hreinsa til í rústunum og fólk er eitthvað byrjað að byggja hús sín á ný. Flestir búa hins vegar í eins konar gámhýsum sem stjórnvöld hafa útvegað og einhverjir í tjöldum á lóðum sínum. Kalt er á þessum slóðum um þessar mundir og fer frostið niður í tíu gráður á nóttunni. Íslendingar við áfallahjálp Engum dylst hvílíkar hörmungar slíkar hamfarir eru fyrir alla sem í hlut eiga. Margir grófust undir húsum sínum og komust lífs af en misstu ef til vill alla ættingja sína Eftirlifendur eru margir hverjir enn í losti og eiga að vonum erfitt með að taka þátt í samfélaginu á nýjan leik. Depurðin heltekur þetta fólk og það endurupplifir atburðina í sífellu í huganum. Heimilisofbeldi hefur aukist, svo og eiturlyfjaneysla. Rauði kross Íslands hefur í samstarfi við systursamtök sín í Danmörku og íranska Rauða hálfmánann hefur síðastliðna mánuði veitt þeim sem um sárt eiga að binda sálrænan stuðning. Þórir segir að þúsundir manna hafi fengið slíka áfallahjálp sem felst einkum í hópmeðferðum þar sem fólki gefst kostur á að tala um reynslu sína. Á sínum tíma söfnuðust 5,5 milljónir króna hérlendis handa íbúm Bam en auk þess lagði ríkisstjórnin til fé. Þessir peningar eru nú notaðir til að reisa Bambúa upp úr öskustónni og segir Þórir að árangurinn af hjálpinni sé það góður að búist er við að hún verði fyrirmynd að slíkri vinnu í framtíðinni. Mannlegur harmleikur Vesturlandabúum hættir stundum til að líta á mannfallið í hamförum í þróunarlöndunum sem tölulega staðreynd en ekki mannlegan harmleik. Þórir hitti með eigin augum fólk sem hafði gengið í gegnum þyngri raunir en orð fá lýst. "Ég hitti konu sem tók þátt í aðstoðinni hjá okkur, Fariba Shahmoradi. Hún sagði mér frá því að húsið sitt hefði hrunið ofan á sig. Hún var föst í nokkra klukkutíma undir rúsunum og við hliðina á henni var systir hennar og tvö börn systur hennar. Þau dóu öll. Það var alveg augljóst að hún var ekki búin að ná sér eftir þetta og sjálfsagt mun hún aldrei gera það." Þúsundir barna misstu foreldra sína en flestum þeirra hefur verið komið til ættingja sinna. Sum eru þó á munaðarleysingjahælum sem að Þóris sögn virðast mjög vel rekin. Margt fólk flutti burt strax eftir skjálftann en nokkur hluti þeirra hefur snúið aftur þar sem döðluuppskeran var í haust. Eitt ár er þó of stuttur tími fyrir íbúa Bam til að koma öllu í samt lag á ný, að líkindum munu mörg sáranna aldrei gróa. Engu að síður reyna borgarbúar að horfa fram á veginn og taka eitt skref í einu í áttina að einhverju sem kallast getur eðlilegt líf.