„Við lítum á land ykkar sem eðli­legan hluta af evrópsku fjöl­skyldunni“

Stækkunarstjórinn, Marta Kos, stýrir því ferli sem fer af stað þegar ný ríki sækja um aðild að Evrópusambandinu.

Segi þjóðin já í næstu viku mun framkvæmdastjórn Evrópusambandsins funda með öllum aðildarríkjum sambandsins sem ákveða tímalínu og framkvæmd viðræðna.

„Gert er ráð fyrir að aðildarríkin gætu þá boðið Íslandi að senda samningsafstöðu sína á öllum mismunandi sviðum ESB-réttar. Og til að bregðast við því myndu aðildarríkin þá ákveða sína eigin samningsafstöðu,“ segir Marta. 

Eftir það gætu eignlegar viðræður Íslands og Evrópusambandsins hafist og telur Marta Kos að þær muni taka um eitt til tvö ár. Hún segir ljóst að engin aðlögun íslenskra laga að að evrópsku regluverki muni eiga sér stað eftir þessa fyrri atkvæðagreðislu. Sú aðlögun komi einungis til ákveði þjóðin að ganga í Evrópusambandið.

Þannig að ekkert mun breytast í íslenskri löggjöfá meðan á þessu samningaferli stendur?

„Aðeins þegar aðildarsáttmálinn verður fullgiltur mun það gerast.“

Hún segir að þó Ísland sé smátt ríki geti það haft áhrif innan sambandsins.

„Stofnanir okkar í ESB eru byggðar þannig upp að tryggt sé að lítil lönd hafi hátt hlutfall fulltrúa í ákvarðanatökuferlinu. Tökum Evrópuþingið sem dæmi. Íbúafjöldi Þýskalands er 150 sinnum meiri en Möltu. En hvað varðar fjölda þingmanna þá hafa þeir aðeins 16 sinnum fleiri þingmenn. Þetta er til að tryggja að lítil lönd séu vel varin og að á þau sé hlustað.“

Hvað getur Ísland komið með inn í Evrópusambandið? Af hverju eruð þið svona áfjáð í að fá okkur inn? 

„Þú spyrð af hverju við séum svona áfjáð í að fá ykkur inn. ESB vill ekki Ísland inn í þeim skilningi að sambandið þurfi að bæta öðru landi inn á kortið. Við viljum Ísland af því að við lítum á land ykkar sem eðlilegan hluta af evrópsku fjölskyldunni og af því að Evrópa er sterkari þegar lönd sem deila gildum okkar velja að móta sameiginlega framtíð okkar saman.“

Sambandið sé meðvitað um stöðu okkar í sjávarútvegsmálum.

„Ég get fullvissað ykkur um að Íslendingar geta reitt sig á raunverulegar samningaviðræður við ESB. Við tökum alltaf tillit til sérstakra aðstæðna umsóknarríkja. Þú hefur nefnt sjávarútveg. Ég gæti bætt við landbúnaði. Á þessum tveim sviðum þyrfti greinilega að taka tillit til sérstakra aðstæðna.“

Hún ítrekar að það sé hennar trú að hægt verið að finna skapandi lausnir sem henti hagsmunum Íslands og hagsmunum Evrópusambandsins. Hún segir þó ómögulegt að segja til um hvort undanþágur frá sjávarútvegsreglum geti verið ævarandi. Þá getur hún ekki svarað því hvort mögulegt sé fyrir Ísland að vera aðili að Evrópusambandinu en standa jafnframt fyrir utan sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni.

„Ég get gefið þér nákvæmt svar þegar við vitum hvernig endanlegur samningur verður. En hvað þetta varðar verða raunverulegu samningaviðræðurnar mikilvægar.“