HM-minning: Tapið sem fékk alla Brasilíu til að gráta og banna búninginn Óskar Ófeigur Jónsson skrifar 5. júní 2026 09:01 Heimsmeistaramótið 1950 var síðasta HM þar sem Brasilíumenn léku í hvítum treyjum með bláum krögum. Eftir áfallið á Maracanã-leikvanginum 1950 tóku þeir upp heimsfrægan búning sinn með gulum treyjum, bláum buxum og hvítum sokkum. Getty/Keystone-France/ Tuttugasta og þriðja heimsmeistaramótið í fótbolta hefst eftir sex daga og Vísir ætlar að telja niður í mótið með því að kafa ofan í sögubækur heimsmeistaramóts karla í fótbolta. Í dag minnumst við svartasta dags í sögu brasilíska landsliðsins. Sjaldan, ef nokkurn tímann, hefur tap á heimsmeistaramóti farið jafnilla með þjóð og þegar Brasilíumenn misstu af heimsmeistaratitlinum 1950. Þetta var eina heimsmeistaramótið sem var ekki opinber úrslitaleikur en lokaleikur Brasilíu og Úrúgvæ var samt sem áður lokaleikur úrslitariðilsins og óopinber úrslitaleikur. Allir héldu að Brasilía myndi þar tryggja sér heimsmeistaratitilinn í fyrsta sinn. Þeir voru á heimavelli með næstum því tvö hundruð þúsund í stúkunni, voru búnir að vinna síðustu leikina á undan með markatölunni 13-2, þeim nægði jafntefli og þeir komust yfir í upphafi seinni hálfleiks. Í stað þess að landa sigri (eða jafntefli) þá misstu Brasilíumennirnir frá sér heimsbikarinn. Úrúgvæ skoraði tvisvar á síðasta hálftímanum og tryggði sér heimsmeistaratitilinn. Juan Alberto Schiaffino jafnaði metin á 66. mínútu og ellefu mínútum fyrir leikslok skoraði Alcides Ghiggia sigurmarkið þar sem hann þaut upp hægri kantinn og skaut lágu skoti sem fór rétt undir markvörðinn Moacir Barbosa. Barbosa hafði búist við fyrirgjöf frá Ghiggia og kastaði sér því augnabliki of seint til að stöðva boltann. Hann varð gerður að skúrki og slapp aldrei við skömmina. Fjölmiðlar og almenningur voru svo sigri hrósandi, byggt á nánast óstöðvandi gengi Brasilíu, að þeir höfðu þegar byrjað að lýsa Brasilíu yfir nýja heimsmeistara dögum fyrir leikinn. Dagblöð eins og Gazeta Esportiva í São Paulo og O Mundo í Rio de Janeiro lýstu yfir sigri daginn fyrir leikinn. Tuttugu og tvær gullmedalíur voru gerðar með nafni hvers leikmanns áletruðu og borgarstjóri Rio, Ângelo Mendes de Moraes, flutti ræðu á leikdegi með orðunum: „Þið, leikmenn, sem eftir örfáar klukkustundir verðið hylltir sem meistarar af milljónum samlanda. Þið, sem eigið ykkur enga keppinauta á öllu vesturhveli jarðar! Þið, sem sigrið alla aðra keppinauta! Þið, sem ég heilsa þegar sem sigurvegurum!“ Þegar leiknum lauk tók við átakanleg alger þögn á troðfullum vellinum. Öll brasilíska þjóðin grét sáran og meðal þeirra var hinn níu ára gamli Pele sem átti seinna eftir að breyta örlögum sinnar þjóðar á HM. Hann talaði seinna um að hafa grátið, grátið og grátið eins og allir í kringum hann. Tapið steypti landinu svo sannarlega í sorg vegna þessa atburðar sem varð þekktur sem Maracanazo, eða „Maracanã-höggið“. Markverðinum Barbosa var kennt um tapið og hann þjáðist vegna þess það sem eftir var ævinnar, þar sem leikurinn varð hluti af brasilískri þjóðsögu. Árið 1963 fékk Barbosa gömlu, ferköntuðu trémörkin af Maracanã-leikvanginum að gjöf, sem hann fór með heim og brenndi. Þrjátíu árum síðar meinaði forseti brasilíska knattspyrnusambandsins, Ricardo Teixeira, honum að vera lýsandi við útsendingu á landsleik. Árið 2000 sagði Barbosa í viðtali: „Hámarksrefsing í Brasilíu er 30 ára fangelsi, en ég hef nú þegar greitt í 50 ár fyrir eitthvað sem ég ber ekki einu sinni ábyrgð á.“ Þann 7. apríl sama ár lést hann úr hjartaáfalli, 79 ára að aldri. Tapið varð einnig til þess að landsliðsbúningurinn var bannaður. Hvítar treyjur Brasilíu með bláum krögum sem liðið klæddist í úrslitaleiknum urðu, í kjölfar ósigursins, fyrir gagnrýni frá íþróttasambandi landsins fyrir að vera „óþjóðræknar“ og fólkið vildi banna búninginn. Árið 1953 með stuðningi brasilíska íþróttasambandsins var haldin keppni af dagblaðinu Correio da Manhã um að hanna nýjan búning, með þeirri reglu að hann yrði að innihalda liti þjóðfánans. Að lokum sigraði teiknarinn Aldyr Garcia Schlee keppnina en hann kom með hönnun að gulri treyju með grænum röndum, bláum stuttbuxum með hvítum röndum og hvítum sokkum. Búningur Brasilíumanna hefur ekki breyst síðan og fært þjóð sinni fimm heimsmeistaratitla en sá fyrsti kom á HM í Svíþjóð átta árum eftir áfallið á Maracanã-leikvanginum. HM 2026 í fótbolta Mest lesið Klipptu Trump út af bikarmyndinni en Hvíta húsið bætti honum aftur inn Fótbolti Yamal sagði frá því hvað hann sagði við Messi Fótbolti Orðin hans Gavi gerðu Paredes alveg snaróðan eftir úrslitaleikinn Fótbolti Uppgjörið: Víkingur - Beer Sheva 2-1 | Nikolaj gerði aftur útslagið Fótbolti Bossabissnessinn blómstrar samhliða boltanum Íslenski boltinn Mætti ekki á úrslitaleik HM til að mótmæla Fifa Sport Bjarni Guðjóns viðurkenndi að dæma átti víti á son hans Íslenski boltinn Manchester City með skrifstofu Guardiola til sölu Enski boltinn Hituðu upp fyrir heimsleikana í CrossFit með því að trúlofa sig Sport Gaf mömmu sinni gullmedalíuna: Gekk ófrísk og berfætt yfir eyðimörkina Fótbolti Fleiri fréttir „Tek fyrri hálfleikinn á mig“ Guðni Eiríksson: „Við erum að njóta“ „Búinn að bíða eftir svona leik“ Uppgjörið: Víkingur - Beer Sheva 2-1 | Nikolaj gerði aftur útslagið Uppgjörið: Valur – Breiðablik 1-7 | Hrafnhildur Ása og Agla María tættu vörn Vals í sig Hearts sá ekki til sólar í Austurríki Aston Villa reynir að fá Garnacho Dönsku meistararnir steinlágu fyrir þeim pólsku Fylkir – Afturelding | Einum sigri frá bikarúrslitaleik FH – Stjarnan | Tvö heitustu lið deildarinnar mætast Leggur flautuna á hilluna eftir tuttugu ára dómaraferil Stoltur af argentíska liðinu Flækingur fótboltans enn á flakki á milli félaga Gleði Spánverja mældist á jarðskjálftamælum Gagnrýnir harðlega „tilefnislausar samsæriskenningar“ Yamal sagði frá því hvað hann sagði við Messi Sögulegur leikur fyrir Mosfellinga Pressuóðir Ísraelar í Víkinni Sjáðu draumainnkomu Söntu í íslenska boltann Orðin hans Gavi gerðu Paredes alveg snaróðan eftir úrslitaleikinn Manchester City með skrifstofu Guardiola til sölu „Þetta lítur bara illa út“ Svaf ekki fyrir fagnaðarlátum á Spáni Segir búið að ákveða að það verði 64 þjóðir á næsta HM Bossabissnessinn blómstrar samhliða boltanum Bjarni Guðjóns viðurkenndi að dæma átti víti á son hans Sjáðu langskotaveislu Keflvíkinga í stórsigri á Skagamönnum Gaf mömmu sinni gullmedalíuna: Gekk ófrísk og berfætt yfir eyðimörkina Dalglish: „Fótboltinn hefur misst eina af sínum sönnu goðsögnum“ Giskaði á réttan sigurvegara HM í fimmta skiptið í röð Sjá meira
Sjaldan, ef nokkurn tímann, hefur tap á heimsmeistaramóti farið jafnilla með þjóð og þegar Brasilíumenn misstu af heimsmeistaratitlinum 1950. Þetta var eina heimsmeistaramótið sem var ekki opinber úrslitaleikur en lokaleikur Brasilíu og Úrúgvæ var samt sem áður lokaleikur úrslitariðilsins og óopinber úrslitaleikur. Allir héldu að Brasilía myndi þar tryggja sér heimsmeistaratitilinn í fyrsta sinn. Þeir voru á heimavelli með næstum því tvö hundruð þúsund í stúkunni, voru búnir að vinna síðustu leikina á undan með markatölunni 13-2, þeim nægði jafntefli og þeir komust yfir í upphafi seinni hálfleiks. Í stað þess að landa sigri (eða jafntefli) þá misstu Brasilíumennirnir frá sér heimsbikarinn. Úrúgvæ skoraði tvisvar á síðasta hálftímanum og tryggði sér heimsmeistaratitilinn. Juan Alberto Schiaffino jafnaði metin á 66. mínútu og ellefu mínútum fyrir leikslok skoraði Alcides Ghiggia sigurmarkið þar sem hann þaut upp hægri kantinn og skaut lágu skoti sem fór rétt undir markvörðinn Moacir Barbosa. Barbosa hafði búist við fyrirgjöf frá Ghiggia og kastaði sér því augnabliki of seint til að stöðva boltann. Hann varð gerður að skúrki og slapp aldrei við skömmina. Fjölmiðlar og almenningur voru svo sigri hrósandi, byggt á nánast óstöðvandi gengi Brasilíu, að þeir höfðu þegar byrjað að lýsa Brasilíu yfir nýja heimsmeistara dögum fyrir leikinn. Dagblöð eins og Gazeta Esportiva í São Paulo og O Mundo í Rio de Janeiro lýstu yfir sigri daginn fyrir leikinn. Tuttugu og tvær gullmedalíur voru gerðar með nafni hvers leikmanns áletruðu og borgarstjóri Rio, Ângelo Mendes de Moraes, flutti ræðu á leikdegi með orðunum: „Þið, leikmenn, sem eftir örfáar klukkustundir verðið hylltir sem meistarar af milljónum samlanda. Þið, sem eigið ykkur enga keppinauta á öllu vesturhveli jarðar! Þið, sem sigrið alla aðra keppinauta! Þið, sem ég heilsa þegar sem sigurvegurum!“ Þegar leiknum lauk tók við átakanleg alger þögn á troðfullum vellinum. Öll brasilíska þjóðin grét sáran og meðal þeirra var hinn níu ára gamli Pele sem átti seinna eftir að breyta örlögum sinnar þjóðar á HM. Hann talaði seinna um að hafa grátið, grátið og grátið eins og allir í kringum hann. Tapið steypti landinu svo sannarlega í sorg vegna þessa atburðar sem varð þekktur sem Maracanazo, eða „Maracanã-höggið“. Markverðinum Barbosa var kennt um tapið og hann þjáðist vegna þess það sem eftir var ævinnar, þar sem leikurinn varð hluti af brasilískri þjóðsögu. Árið 1963 fékk Barbosa gömlu, ferköntuðu trémörkin af Maracanã-leikvanginum að gjöf, sem hann fór með heim og brenndi. Þrjátíu árum síðar meinaði forseti brasilíska knattspyrnusambandsins, Ricardo Teixeira, honum að vera lýsandi við útsendingu á landsleik. Árið 2000 sagði Barbosa í viðtali: „Hámarksrefsing í Brasilíu er 30 ára fangelsi, en ég hef nú þegar greitt í 50 ár fyrir eitthvað sem ég ber ekki einu sinni ábyrgð á.“ Þann 7. apríl sama ár lést hann úr hjartaáfalli, 79 ára að aldri. Tapið varð einnig til þess að landsliðsbúningurinn var bannaður. Hvítar treyjur Brasilíu með bláum krögum sem liðið klæddist í úrslitaleiknum urðu, í kjölfar ósigursins, fyrir gagnrýni frá íþróttasambandi landsins fyrir að vera „óþjóðræknar“ og fólkið vildi banna búninginn. Árið 1953 með stuðningi brasilíska íþróttasambandsins var haldin keppni af dagblaðinu Correio da Manhã um að hanna nýjan búning, með þeirri reglu að hann yrði að innihalda liti þjóðfánans. Að lokum sigraði teiknarinn Aldyr Garcia Schlee keppnina en hann kom með hönnun að gulri treyju með grænum röndum, bláum stuttbuxum með hvítum röndum og hvítum sokkum. Búningur Brasilíumanna hefur ekki breyst síðan og fært þjóð sinni fimm heimsmeistaratitla en sá fyrsti kom á HM í Svíþjóð átta árum eftir áfallið á Maracanã-leikvanginum.
HM 2026 í fótbolta Mest lesið Klipptu Trump út af bikarmyndinni en Hvíta húsið bætti honum aftur inn Fótbolti Yamal sagði frá því hvað hann sagði við Messi Fótbolti Orðin hans Gavi gerðu Paredes alveg snaróðan eftir úrslitaleikinn Fótbolti Uppgjörið: Víkingur - Beer Sheva 2-1 | Nikolaj gerði aftur útslagið Fótbolti Bossabissnessinn blómstrar samhliða boltanum Íslenski boltinn Mætti ekki á úrslitaleik HM til að mótmæla Fifa Sport Bjarni Guðjóns viðurkenndi að dæma átti víti á son hans Íslenski boltinn Manchester City með skrifstofu Guardiola til sölu Enski boltinn Hituðu upp fyrir heimsleikana í CrossFit með því að trúlofa sig Sport Gaf mömmu sinni gullmedalíuna: Gekk ófrísk og berfætt yfir eyðimörkina Fótbolti Fleiri fréttir „Tek fyrri hálfleikinn á mig“ Guðni Eiríksson: „Við erum að njóta“ „Búinn að bíða eftir svona leik“ Uppgjörið: Víkingur - Beer Sheva 2-1 | Nikolaj gerði aftur útslagið Uppgjörið: Valur – Breiðablik 1-7 | Hrafnhildur Ása og Agla María tættu vörn Vals í sig Hearts sá ekki til sólar í Austurríki Aston Villa reynir að fá Garnacho Dönsku meistararnir steinlágu fyrir þeim pólsku Fylkir – Afturelding | Einum sigri frá bikarúrslitaleik FH – Stjarnan | Tvö heitustu lið deildarinnar mætast Leggur flautuna á hilluna eftir tuttugu ára dómaraferil Stoltur af argentíska liðinu Flækingur fótboltans enn á flakki á milli félaga Gleði Spánverja mældist á jarðskjálftamælum Gagnrýnir harðlega „tilefnislausar samsæriskenningar“ Yamal sagði frá því hvað hann sagði við Messi Sögulegur leikur fyrir Mosfellinga Pressuóðir Ísraelar í Víkinni Sjáðu draumainnkomu Söntu í íslenska boltann Orðin hans Gavi gerðu Paredes alveg snaróðan eftir úrslitaleikinn Manchester City með skrifstofu Guardiola til sölu „Þetta lítur bara illa út“ Svaf ekki fyrir fagnaðarlátum á Spáni Segir búið að ákveða að það verði 64 þjóðir á næsta HM Bossabissnessinn blómstrar samhliða boltanum Bjarni Guðjóns viðurkenndi að dæma átti víti á son hans Sjáðu langskotaveislu Keflvíkinga í stórsigri á Skagamönnum Gaf mömmu sinni gullmedalíuna: Gekk ófrísk og berfætt yfir eyðimörkina Dalglish: „Fótboltinn hefur misst eina af sínum sönnu goðsögnum“ Giskaði á réttan sigurvegara HM í fimmta skiptið í röð Sjá meira