Vörn snúið í sókn í mennta­málum

Mikið hefur verið rætt um skólamál undanfarin ár, enda málaflokkurinn stór. Staða grunnskólanna er viðunandi og þar horfir margt til betri vegar. Á árum áður starfaði ég bæði sem kennari og sálfræðingur í grunnskólum og tel mig þekkja starfið innan þeirra ágætlega. Flestum börnum líður ljómandi vel í sínum skóla bæði varðandi námið og félagslega stöðu sína.

Það skiptir miklu máli þegar rætt er um börn og grunnskólann að muna að öll börn eru sérstök. Þau eru jafn ólík og þau eru mörg. Þau þroskast misjafnlega og þarfir þeirra eru að sama skapi ólíkar. Þetta á jafnvel við innan sama árgangs og væntingar barna til skólans og námsins eru mismunandi.

Félagslegi þátturinn er ekki síður mikilvægur en námið sjálft og ástundun þess. Barn sem er framúrskarandi í námi þrífst illa án vina og kunningja. Það er sorglega óviðunandi staða ef barn er einmana í skólanum sínum.

Myndun tengsla við samnemendur og kennara skiptir sköpum fyrir líðan barnsins í skólanum. Það er okkar hlutverk sem stjórnvald að sýna metnað og róa að því öllum árum að tryggja börnum aðstæður sem koma til móts við fjölbreyttar þarfir þeirra í skólakerfinu.

Lesskilningur grundvallaratriði

Á síðustu árum hefur athyglinni verið beint að eflingu málþroska, læsis og lesskilnings í ljósi slakrar niðurstöðu íslenskra nemenda í PISA könnunum. Það er ljóst að einhvers staðar er pottur brotinn í „kerfinu.“ Finna þarf út hverju þarf að breyta til að tryggja að öll börn fái tækifæri til að nýta getu sína og færni til hins ítrasta. Þannig að þau útskrifist úr grunnskóla ekki aðeins læs heldur geti einnig lesið sér til gagns og gamans.

Ef vísbendingar eru um að barn eigi í erfiðleikum á þessu sviði þarf að grípa strax inn í með viðeigandi aðstoð og úrræðum. Upplýsingar um vanda barns af þessu tagi liggja oft fyrir strax í leikskóla. Heilsugæslan skimar öll börn um fjögurra ára aldurinn, líkamlega, félags- og tilfinningalega og vitsmunaþroski er kannaður. Grunnskólinn hefur aðgang að þessum upplýsingum með samþykki foreldra. Það er því vel hægt að leggja drög að undirbúningi skólagöngu barna og taka tillit til þeirrar aðstoðar sem þau þyrftu á að halda fyrstu árin.

Hafa þarf auga með hvort barn er jaðarsett eða verður fyrir einelti og grípa strax inn í ef grunur leikur á því. Það gefur augaleið að barn sem er illa statt félagslega í skóla sínum getur átt erfitt með að einbeita sér að náminu, hvað þá njóta þess. Ákveðin hópur barna í skólum landsins eru í þessum aðstæðum og það er óásættanleg staða.

Matsferillinn

Ný lög um breytingu á grunnskólanum hafa nýlega tekið gildi sem fela í sér miklar bragarbætur. Nýr matsferill breytir miklu. Matsferill er nýtt námsmatskerfi sem reglulega dregur upp heildstæða mynd af stöðu og framförum nemenda í gegnum alla skólagönguna. Niðurstöður reglulegra stafrænna prófa eftir bekkjum og árgöngum eru síðan birtar.

Matsferli gefur nemendum, foreldrum og skólum meiri og betri upplýsingar varðandi stöðu og framvindu í námi. Þannig verður til greiður aðgangur að vönduðum mælingum.

Niðurstöður mælinganna ættu að auðvelda skólum að fylgjast með hverjum nemanda fyrir sig. Þannig skapast tækifæri til að veita viðeigandi kennslu og stuðning. Þannig er hægt að greina áskoranir við stefnumótun og ráðast í nauðsynlegar umbætur.

Það er von mín og trú að við séum að horfa til bjartari tíma fyrir börnin okkar á vettvangi skóla. Markmið barna- og menntamálaráðherra og okkar allra í Flokki fólksins er að öllum börnum geti liðið vel í skólanum hvort hann er kallaður skóli með eða án aðgreiningar. Hér duga engar skyndisóknir. Þetta þarf að vera skipulagt langhlaup sem við hlaupum sameiginlega til enda.

Höfundur er þingmaður Flokks fólksins og sálfræðingur.