Grýla í ríflega hálfa öld

Heimildarmyndin Þrettándinn verður sýnd á Stöð 2 í kvöld klukkan 19:05. Myndin fjallar um þrettándagleðina í Eyjum sem hefur verið haldin óslitið frá árinu 1948. Um 200 sjálfboðaliðar koma að hátíðinni þar sem Grýla, Leppalúði, jólasveinar, tröll, álfar og aðrar kynjaverur kveðja jólahátíðina með Eyjamönnum og gestum þeirra.

Undanfarin fimm ár hefur hátíðin verið mynduð fyrir framleiðslu heimildarmyndar. Viðtöl hafa verið tekin við fólk sem hefur komið að undirbúningi og framkvæmd þrettándagleðinnar til margra ára og jafnvel áratuga.

Sighvatur Jónsson kvikmyndagerðarmaður gerir myndina ásamt Geir Reynissyni, Eyjamanni í þrettándahópnum, og Hrefnu Díönu Viðarsdóttur þjóðfræðingi sem árið 2012 gerði BA-ritgerð um þrettándagleði Vestmanneyinga.

Rík fjölskylduhefð til áratuga 

Meðal viðmælenda myndarinnar er Birgir Guðjónsson sem hefur aðstoðað Grýlu á þrettándanum í Eyjum í ríflega hálfa öld. Birgir tók við af föður sínum sem var alltaf kallaður Gaui Manga. Fjölskyldan er ein þriggja fjölskyldna sem hafa byggt hátíðina upp og starfað við hana í áratugi.

Knattspyrnufélagið Týr kom að þrettándanum í fyrsta sinn árið 1948 með blysgöngu eins og skátahreyfingin í Eyjum hafði gert um árabil. Knattspyrnufélagið Týr tók á endanum við kyndlinum. Eftir sameiningu íþróttafélaganna Týs og Þórs hefur þrettándagleðin í Eyjum verið haldin undir merkjum ÍBV frá árinu 1997.

Frumsýnd í kvikmyndahúsum milli hátíða

Heimildarmyndin Þrettándinn var frumsýnd í kvikmyndahúsum í Reykjavík og Vestmannaeyjum 27. desember síðastliðinn. „Viðtökur hafa verið frábærar,“ segir Sighvatur Jónsson, einn höfunda myndarinnar. „Við sýndum Þrettándann á samtals átta sýningum í Háskólabíói og Eyjabíói. Hún verður svo sýnd á Stöð 2 í kvöld kl. 19.05.“

Halldór Gunnar Pálsson og Ragnhildur Gísladóttir sömdu tónlist myndarinnar sem er í anda þrettándagleðinnar. Þá er Ragnhildur sögumaður Þrettándans, heimildarmyndar um þrettándagleðina í Eyjum.

Sighvatur gerði heimildarmyndina Fólkið í Dalnum, um Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum, ásamt Skapta Erni Ólafssyni sem var frumsýnd um miðjan júlí síðastliðið sumar. „Heimildarmyndirnar um þjóðhátíð og þrettánda voru í raun unnar samhliða þar sem hátíðirnar voru myndaðar í fimm ár. Það var mjög ánægjulegt að ná að klára þær báðar á sama árinu. Það er ekki algengt að ná að frumsýna tvær myndir á einu ári,“ segir Sighvatur.