Meta þörfina á frekari efna­hags­inn­spýtingu vegna hertra að­gerða

Ríkisstjórnin metur nú hvaða áhrif hertar sóttvarnareglur hafa á efnahagslífið og hvort að bregðast þurfi við þeim með frekari aðstoð við einstaklinga og atvinnulífið. Forsætisráðherra segir ríkið eiga góða verkfærakistu frá því að gripið var til meiriháttar efnahagsinnspýtingar í vor.

Hert var á sóttvarnareglum á föstudag eftir að nýjum kórónuveirusmitum tók að fjölga á nýjan leik. Virk smit í landinu eru nú svipað mörg og við upphaf faraldursins í mars. Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra, sagði að yfirvöld hafi verið undir það búin að hópsýkingar eða víðtækari smit gætu komið upp aftur og því hafi verið brugðist við fjölgun tilfella með afgerandi hætti í viðtali við Reykjavík síðdegis á Bylgjunni í dag.

Sagði Katrín fylgst yrði með stöðunni nú eftir að sóttvarnaaðgerðirnar voru hertar og metið hvort að þörf yrði á frekari efnahagslegum aðgerðum eins og þær sem ráðist var í við upphaf faraldursins í vor. Fullyrti hún að þær aðgerðir hafi skipt gríðarlega miklu máli fyrir almenning og atvinnulífið, þar á meðal lokunarstyrkir, stuðningslán og hlutabótaleiðin sem var stærsta einstaka aðgerð ríkisstjórnarinnar.

„Við eigum mjög góða verkfærakistu í því sem við gripum til í vor þannig að nú þurfum við í raun og veru að meta stöðuna og hvaða efnahagslegu áhrif þessar hertu aðgerðir hafa og miða okkar aðgerðir út frá því,“ sagði Katrín þegar hún var spurð hvers eðlis viðbótaraðgerðirnar gætu verið.

Skólahald verði með sem eðlilegustum hætti

Menntamálayfirvöld vinna nú að því skoða hvernig skólahaldi verður háttað í ljósi stöðunnar í faraldrinum. Katrín benti á að Ísland væri eitt af fáum samfélögum sem héldu skólastarfi gangandi þegar faraldurinn blossaði fyrst upp í vor.

„Við eigum að gera það að okkar höfuðmarkmiði að halda áfram að tryggja það að skólahald verði með sem eðlilegustum hætti. Það er ekki bara mikilvægt fyrir fjölskyldurnar sem heild heldur einnig fyrir öll þessi börn og ungmenni sem er mikilvægt að njóti menntunar með eðlilegum hætti,“ sagði forsætisráðherra.

Verkefnið nú sé að ná tökum á stöðunni sem er komin upp. Katrín sagði að of snemmt væri að fagna þó að færri tilfelli hefðu greinst í gær en dagana á undan. Yfirvöld ætli að meta stöðuna reglulega frá degi til dags.

Fleiri komið en reiknað var með

Stjórnvöld ætla að meta með skýrari hætti efnahagslegan ávinning af opnun landamæranna. Katrín sagði að fleiri ferðamenn hefðu komið til landsins en reiknað var með, þrátt fyrir að staðið hefði verið að opnuninni á varfærinn hátt og skimunar krafist.

Sérfræðingar sem Katrín segist hafa rætt við hafa tjáð henni að skimunin hafi skilað árangri og bendi á tölfræðina máli sínu til stuðnings. Hlutfallslega fáir hafa greinst smitaðir af tugum þúsunda komufarþega frá því að landamærin voru opnuð að hluta til 15. júní.

„Við munum núna að sjálfsögðu leggja mat á hverju þetta hefur verið að skila inn í þjóðarbúið. Við sjáum það auðvitað að það hefur verið töluvert meiri áhugi á að koma hingað en við töldum í upphafi sumars. Svo kann það náttúrulega að breytast þegar við sjáum að faraldurinn er í vexti alls staðar í kringum okkur,“ sagði Katrín.

Betur í stakk búin að takast á við áfallið en áður

Spurð út í stöðu ríkissjóðs eftir þær efnahagslegu aðgerðir sem gripið hefur verið til og áhrif faraldursins sagði Katrín að hann hafi tekið á sig töluverðar byrðar. Ólíkt fyrri kreppum hafi þó bæði ríkissjóður, einstaklingar og atvinnulífið verið betur í stakk búið að takast á við hann. Vísaði Katrín þar til þess að ríki og fyrirtæki væru minna skuldsett en áður en almenningur hefði lagt meira fyrir. Þá skipti gjaldeyrisvaraforði Seðlabankans gríðarlegu máli til að auka stöðugleika hagkerfisins.

Línur sagði Katrín að ættu eftir að skýrast betur þegar byrjað yrði að ræða fjárlög næsta árs og fjármálaáætlun til næstu ára.

„Við erum búin að búa í haginn til þess að ríkið geti einmitt tekist á við þetta og geti þá gegnt því hlutverki núna sem það hefur verið að gera að koma inn með þessar virku aðgerðir […] þannig að ríkið beiti sínu vogarafli til þess að lyfta efnahagslífinu aftur upp,“ sagði forsætisráðherra.

Stærsta viðfangsefni stjórnmálanna í vetur og lengur taldi Katrín að skoða hvernig hægt sé að vaxa út úr kreppunni nú. Markmið ríkisstjórnarinnar væri að tryggja atvinnustig, verja og fjölga störfum, tryggja afkomu fólks og byggja fleiri stoðir undir atvinnulífið, meðal annars með fjárfestingum í nýsköpun, rannsóknum og matvælaframleiðslu.