Tökum forystu með nýrri löggjöf gegn skattaskjólum

Panama-skjölin hafa vakið almenna umræðu um það tjón sem aflandsfélög og önnur starfsemi í skattaskjólum veldur vestrænum samfélögum, öllum almenningi og heiðarlegri atvinnustarfsemi. James Henry, fyrrverandi aðalhagfræðingur ráðgjafarfyrirtækisins McKinsey og sérfræðingur í skattaskjólum, hefur nýlokið rannsókn sem sýnir að fjármunir í skattaskjólum nema 21 til 32 þúsund milljörðum dollara. Þessir fjármunir eru meiri en þjóðarframleiðsla Bandaríkjanna og 1.000 til 1.500 sinnum meiri en þjóðarframleiðsla Íslands. Þessi hegðun er það algeng og yfirþyrmandi að hún hefur veruleg áhrif á misskiptingu auðs í heiminum og fylgifiskurinn skattaundanskot verður til þess að almenningur og almennur atvinnurekstur þarf að greiða mun hærri skatta en ella. Samkeppnistaða fyrirtækja skekkist.

Hvað eru önnur lönd að gera til þess að berjast gegn skattaskjólum?

Breska fjármálaráðuneytið er að undirbúa löggjöf sem skyldar breskar aflandseyjar til að upplýsa um nöfnin bak við aflandsfélög á fjölda breskra aflandseyja svo sem á Mön, Ermarsundseyjum og Bresku Jómfrúaeyjum. Svíar ætla að efla sína skattrannsóknadeild til þess að rannsaka af krafti eigendur aflandsfélaga. Ástralía hefur lagt til að 28 auðugustu ríki heimsins stofni rannsóknarhópa til þess að rannsaka Panama-skjölin með það að markmiði að lögsækja þá sem brjóta skattalög.

Hvað á Ísland að gera?

Að undanförnu hefur mér verið hugsað til þeirra fjármuna sem eru að streyma úr slitabúum íslensku bankanna til kröfuhafa í skattaskjólum og komist að þeirri niðurstöðu að Ísland þarf að taka frumkvæði í baráttunni við aflandsfélög enda munum við eiga heimsmet í fjölda aflandsfélaga miðað við fólksfjölda. Ekki heimsmet sem við viljum halda í. Til þess að vinda ofan af þessari þróun þurfum við að smíða öflugra vopn en við nú ráðum yfir. Fyrirmyndina má finna í lögum nr. 60 frá árinu 2015 um stöðugleikaskatt sem fjármálaráðherra fékk samþykkt á yfirstandandi þingi. Alþingi þarf að samþykkja ný lög sem innifela efnislega m.a. þessar greinar.

Lög um sérstakan skatt á félög í skattaskjólum

1. gr. Markmið og ráðstöfun.

Markmið laga þessara er að stuðla að losun fjármagnshafta með efnahagslegan stöðugleika og almannahag að leiðarljósi. Í því skyni er mælt fyrir um skattlagningu sem ætlað er að mæta neikvæðum áhrifum af starfsemi aflandsfélaga og meðfylgjandi skattaundanskotum.

Þeir fjármunir sem falla til við skattlagningu samkvæmt lögum þessum skulu renna í ríkissjóð og skal ráðstöfun fjárins samrýmast markmiðum um efnahagslegan og fjármálalegan stöðugleika.

2. gr. Skattskyldir aðilar.

Skylda til að greiða skatt, eins og nánar er kveðið á um í lögum þessum, hvílir á lögaðilum sem skráðir eru í skattaskjólum, samanber lista OECD yfir skattaskjól.

3. gr. Skattstofn.

Til skattstofns teljast:

A. Heildarkröfur skattskylds aðila 31. desember 2015 hjá lögaðilum sem áður störfuðu sem viðskiptabankar eða sparisjóðir, sbr. 4. gr. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, og sæta slitameðferð, sbr. 101. gr. laga nr. 161/2002, eða hafa lokið slitameðferð, sbr. 103. gr. a sömu laga.

B. Allar aðrar greiðslur til lögaðila sem skráðir eru í skattaskjólum.

4. gr. Skatthlutfall.

Skatturinn skal nema er 39% af heildareignum skv. 3. gr. A lið og 39% af greiðslum til skattskylds aðila skv. 3. gr. B lið.

5. gr. Innheimta

a) Slitabú gömlu bankanna skulu halda eftir og greiða skattinn af greiðslum upp í samþykktar kröfur lögaðila í skattaskjólum í búin samanber 3. gr. A.

b) Allir íslenskir lögaðilar sem greiða lögaðilum í skattaskjólum skulu halda eftir skatti af greiðslunni óháð eðli greiðslunnar sbr. 3. gr. B.

6. gr. Gildistaka.

Lög þessi öðlast þegar gildi.

Lokaorð



Með því að skattleggja allar greiðslur til lögaðila í skattaskjólum mun Ísland leggja sitt af mörkum til þess að ráðast að einni af rótum skattsvika og misskiptingar auðs. Stofnun félaga í skattaskjólum byggir fremur á andfélagslegri hegðun og græðgi en nýsköpun eða framboði á betri vörum og þjónustu.

Greinin birtist fyrst í Fréttablaðinu 15. júní.