Ráðherra á refilstigum

Það er athyglisvert að hlusta á utanríkisráðherra lýðveldisins ræða um málefni granna okkar í Evrópu. Það fer ekki á milli mála að ráðherrar Sjálfstæðisflokksins eiga við mikil talmein að stríða þegar þeir þurfa að minnast á ESB án þess að hreyta úr sér ónotum eða skammaryrðum. Stundum skýlir ráðherrann sér á bak við EES til að þurfa ekki að segja Evrópusambandið. Hann ræðir iðulega við fréttamenn eins og Evrópusambandið sé hreinlega ekki til.

Bretland er hins vegar orðið eftirlæti ráðherrans. Aldrei er rekinn framan í hann hljóðnemi svo hann mæri ekki Breta og lofsyngi. Eftir að þeir sögðu sig úr ESB eru þeir allt í einu orðnir sérstakir vinir okkar Íslendinga. Öðru vísi mér áður brá, því þeir eru í reynd eina Evrópuþjóðin sem sýnt hefur okkur beinan fjandskap, ef alþjóðleg átök heimsstyrjaldanna eru frátalin. Þeir gengu harðast fram í því að reyna að hindra að Ísland fengi alþjóðlega viðurkenningu á útvíkkun landhelginnar. Sennilega bjargaði aðild okkar að NATO og varnarsamningurinn við BNA því, að við urðum ekki undir og hefðum þurft að bíta í gras.

Árið 2008 settu þeir okkur á lista yfir hryðjuverkalönd, sem pólitískt og í viðskiptalegu tilliti jafngilti því að landið væri sett í sóttkví vegna ebólufaraldurs. Það var fyrirferðarmikil vinátta. Aldrei báðust þeir afsökunar. Stóra-Bretland þarf ekki að afsaka gerðir sínar. Bretar eru nefnilega eins og flest önnur stórveldi; þeir þekkja ekki varanleg vináttusambönd, aðeins tímabundin hagsmunatengsl. Málflutningur íslenska utanríkisráðherrans er því barnalegur, falskur og smeðjulegur.

Evrópusambandið sem bannorð

Bretar eru vissulega mikilvægir nágrannar, sem við verðum að eiga góð samskipti við. Hagsmunir þeirra munu hins vegar, framvegis sem hingað til, ráða því hverjir séu vinir þeirra í það eða hitt skiptið. Það er ekki leið til virðingar eða áhrifa að vera sífellt á hnjánum og mæra þá fyrir vináttu og forystugæði, þegar sagan sýnir allt aðrar hliðar á sambandi landanna. En þessi hegðun ráðherrans kallar á útmálun og greiningu. Sá sem þetta ritar finnur ekki aðrar líklegar skýringar en hugmyndafræðilega frændsemi í frjálshyggjunni og langþráðan bandamann í andúð á ESB.

Íslenski utanríkisráðherrann telur sennilega að nú hafi heldur betur hlaupið á snærið hjá flokki sínum með nýjan félaga í slag fyrir endalokum ESB. En kannski er útskýringin nærtækari. Ráðherrann er að niðurlægja og snupra Viðreisn með því að smána ESB, en aðild að því var eitt helsta baráttumál Viðreisnar, og svik Sjálfstæðisflokksins við þjóðaratkvæði fæðingarvottorð Viðreisnar. Nú eru þeir saman í ríkisstjórn þar sem utanríkisráðherra hennar virðist líta á orðið Evrópusamband sem blótsyrði, sem ekki sæmi að hafa á orði í opinberri umræðu.

 

Höfundur er hagfræðingur.