Stund sannleikans er runnin upp

Yfirskriftin á þessum stutta pistli er tekin upp úr yfirlýsingu frá António Guterres, framkvæmdastjóra Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna. Hann bætir við að nú sé: „Tímabært að standa vörð um þau gildi sem Evrópa er byggð á.“ Hann er að sjálfsögðu að vísa í hinar miklu hörmungar sem eiga sér nú stað í Miðausturlöndum með tilheyrandi flóttamannastraumi til Evrópu. Nú hafa þúsundir Íslendinga boðið fram hjálp sína með einum eða öðrum hætti til að liðsinna flóttamönnum. Þetta er fjöldahreyfing. Þegar ég skoða kommentakerfin og samfélagsmiðlana sést að þessa einlægu ósk um að fá að rétta fram hjálparhönd er að finna hjá fólki á öllum aldri, hvaðanæva af landinu og alls staðar á hinu marglita pólitíska litrófi. Og svo bætir um betur nýleg skoðanakönnun sem sýnir að gríðarlegur meirihluti Íslendinga vill taka á móti flóttamönnum.

Viljum gera allt til þess að hjálpaVið finnum öll fyrir sterkum tilfinningum gagnvart því sem er að gerast og munu myndirnar af litlum börnum, dánum í flæðarmálinu, sum þeirra með bleyjur fullar af sjó, fylgja mér lengi. Ég er ráðvilltur. Ég á börn sjálfur og eitthvað er ekki eins og það á að vera. Mér finnst eins og þau lífsgæði sem við búum við séu ekki að fullu verðskulduð á meðan önnur börn drukkna á Miðjarðarhafinu og við gætum komið til aðstoðar. Ég hef talað við fjöldann allan af fólki sem allt deilir þessum tilfinningum með mér. Við viljum gera allt sem í okkar valdi stendur til að hjálpa en erum um leið hrædd um að þessi hróp okkar muni týnast í nefndum og þrefi um hvort, hvernig, hvenær og hvers vegna við eigum að taka við flóttafólki. Að ekki verði hlustað á okkur eina ferðina enn eða lítið gert úr þessum tilfinningum með vísun í samúðarhræsni eða yfirboð á góðmennsku.

Sem sálfræðingur hef ég áhyggjur af okkur sem manneskjum. Ef stjórnvöld bregðast ekki við þessari fjöldaáskorun er ég hræddur um að það geti haft varanleg áhrif á okkur öll. Hættan er að ef við þurfum að kæla niður alla samúð trekk í trekk þá valdi það varanlegum breytingum á því hvernig við upplifum neyð annarra. Við munum harðna og kólna þar sem við sitjum við gluggann á höllinni okkar, horfandi út á hafið hristandi hausinn yfir sorgum heimsins án þess að aðhafast nokkuð. Og við munum kenna börnunum okkar hið sama.

Mörg lönd hafa svarað kallinuÉg legg því hér með mitt lóð á vogarskálarnar til að hvetja íslensk stjórnvöld til að grípa þetta stórkostlega tækifæri til að snúa þessari þróun við. Að sjálfsögðu þurfum við líka að aðstoða fólk í neyð á átakasvæðum og í  flóttamannabúðum og við þurfum að þrýsta á stríðandi aðila til að leggja niður vopnin. En eitt útilokar ekki annað. Mörg lönd innan Evrópu hafa þegar svarað kallinu og boðið flóttafólk velkomið. Við skulum slást í för með þeim. Við skulum ekki fara auðveldu, þægilegu leiðina heldur sýna rausn og fórnfýsi í vali á þeim fjölda sem fær hæli hér á landi. Sýnum að þótt það hafi flækjur í för með sér og talsverð fjárútlát þá geta íslensk stjórnvöld sleppt öllum fyrirvörum og varnöglum og einfaldlega einhent sér í málið með alla íslensku þjóðina á bak við sig. Stund sannleikans er svo sannarlega runnin upp um hvers konar fyrirmyndir við viljum vera börnunum okkar og hvers konar heim við viljum skapa þeim. Ég hvet ykkur, kæru stjórnmálamenn, til að sýna þann kjark sem þarf til að móta farveg fyrir þá mannúðarbylgju sem fer nú yfir landið. Þá færist ró yfir sálina og við getum áhyggjulaus breitt yfir börnin okkar á kvöldin vitandi það að þúsundir sýrlenskra foreldra geta gert slíkt hið sama.