Hvernig er rennslið í rörinu?

Maður þarf ekki að líta í margar innkaupakörfur til að átta sig á því að hvatvísi sér ansi oft um að velja í matinn. Flestir vita hvaða mat þeir ættu að velja en þegar áreitið í umhverfinu er mikið eða þreyta byrgir sýn getur verið erfitt fyrir rökhugsunina að ráða för. „Ruslfæði“ endar einhvern veginn allt of oft í meltingarveginum.

Rörið flytur eldsneyti og byggingarefni

Miðað við óhollustuna sem fólk lætur ofan í sig ímyndar maður sér að meltingarvegurinn sé einhvers konar flutningsrör fyrir fæðuna, sem hann að hluta til er. Auk þess að flytja fæðuna er aðalstarf meltingarvegarins að brjóta niður matinn í smæstu einingar næringarefna fyrir líkamann, sem þarf eldsneyti og byggingarefni til endurnýjunar og viðhalds. Ef líkaminn fær ekki nauðsynleg næringarefni (vatn, kolvetni, fitu, prótein, vítamín og steinefni) getur hann haft verra af.

Meðfædd leti?

Eitt frægasta dæmi sögunnar um næringarskort er frá rannsóknum skoska læknisins James Lind (1716-1794) sem er oft nefndur frumkvöðull næringarfræðinnar. Hann gerði tilraunir á sjómönnum sem fengu skyrbjúg á langferðum sínum. Einkenni skyrbjúgs eru almenn þreyta (sumir læknar töldu sjómennina þjást af meðfæddri leti), öndunarfærasýkingar, stoðkerfisverkir, þunglyndi, blæðingar frá húð og bólgur í gómum. Tennur geta losnað og sjúklingarnir fá krampa og deyja að lokum ef þeir fá ekki meðferð. James tók fljótt eftir því að skyrbjúgssjúklingar sem fengu sítrónur og appelsínur sýndu undraverð batamerki og uppgötvaði þar með C-vítamínskort sem orsök skyrbjúgs. Eftir það voru alltaf til C-vítamínríkir ávextir í skipunum.

Eitt er að vita

Kannanir sýna að meirihluti fólks er meðvitaður um að það ætti að borða að minnsta kosti fimm ávexti og grænmeti á dag – um það bil 500 grömm, jafnt af hvoru og sem fjölbreyttast litaval – en mjög fáir fara eftir því. Sömuleiðis eru sífellt fleiri rannsóknir sem sýna að fæði hefur áhrif á fjölda sjúkdóma, eins og krabbamein. Sem dæmi eru sterkar vísbendingar um að trefjaríkt fæði, ávextir, grænmeti og baunir sé verndandi fyrir ristilkrabbamein en rautt kjöt og unnar kjötvörur auki áhættuna. Í því samhengi er miðað við að borða ekki meira en sem nemur 500 grömmum af rauðu kjöti á viku og sem minnst af kjötáleggi. Síðan er áfengi og tóbak áhættuþáttur fyrir ristilkrabbamein, eins og margir vita.

Við borðum oft af gömlum vana og án þess að hugsa almennilega hvaða afleiðingar það getur haft. Bragðlaukarnir eiga líka sinn þátt. Skemmdur matur er beiskur og býr til minni um að forðast hann en sætur matur lætur okkur líða vel og við munum því fyrst eftir honum þegar við erum svöng eða döpur.

Það kostar undirbúning að ýta hvatvísinni frá og hleypa rökhugsuninni að. Rökhugsunin er ekki ólík vöðva að því leyti að hún þreytist eftir mikla notkun og til að hvatvísin nái ekki stjórninni þurfum við að gera áætlun. Skrifa innkaupalista og ákveða að kaupa ekkert umfram það sem er á listanum. Einnig er gagnlegt að velja skráargatsmerktar vörur en þær segja þér að þú ert að velja hollustu vöruna í hverjum flokki. Til dæmis ef þú kaupir skráargatsmerkt brauð þá geturðu verið viss um að fá mikið af trefjum.

Það tekur örfáar mínútur að undirbúa innkaupin en þær eru dýrmæt fjárfesting í nytsamlegu eldsneyti og sterkum byggingarefnum sem borga til baka með bættri líðan og heilbrigðara lífi ævilangt.

Kynntu þér heilbrigt líf á

mottumars.is.