Erfitt að ná ekki sambandi við barnið sitt

Tveggja og hálfs árs stúlka sem ekki er með eðlilegan málþroska gæti þurft að bíða þar til hún verður fjögurra ára eftir að komast að hjá talmeinafræðingi. Foreldrar hennar óttast langvarandi áhrif á þroska hennar, fái hún ekki þá aðstoð sem hún þarf til að læra að tala.

Þegar Júlía Máney Fannarsdóttir var á öðru ári fór að koma í ljós að hún fylgdi ekki jafnöldrum sínum á máltökuskeiði. Hún er mannblendin og dugleg að tjá sig en er ekki byrjuð að mynda merkingarbær orð.

„Hún segir alveg nokkur orð. Hún segir mamma og pabbi, amma og afi og sjáðu. Það kemur stundum góða nótt líka þegar við erum að fara að sofa. En hún tengir ekki. Hún kallar til dæmis pabba sinn stundum mömmu eða ömmu þegar hann sækir hana á leikskólann, þannig að tengingin er ekki alveg til staðar. En hún er rosa dugleg og reynir að tjá sig, en við þurfum bara smá hjálp,“ segir Jónína Hildur Grímsdóttir, móðir Júlíu Máneyjar.

Tjáir sig með myndum

Júlía Máney fær tíma hjá iðjuþjálfa á leikskólanum í boði Hafnarfjarðarbæjar sem hefur skilað einhverjum árangri. Hún notar myndakerfi til að tjá sig, en hana vantar aðstoð sérfræðings í talmeinafræðum til að læra að tala. Biðlistar eru hinsvegar upp undir 20 mánuðir. Foreldrarnir segja erfitt að sitja og bíða.

„Það er mjög erfitt að geta ekki náð sambandi við barnið sitt," segir Fannar Emil Jónsson, faðir Júlíu Máneyjar. „Það er erfitt að skamma manneskju sem skilur ekkert hvað þú segir. Hún fer bara að gráta og þú ert bara vondur, að geifla þig með einhverjum hljóðum og hún skilur ekki neitt."

Tjáningarleysinu fylgja reiðiköst

Í raun mætti líkja stöðu Júlíu Máneyjar við það að vera staddur í ókunnugu landi þar sem enginn talar þitt tungumál. Skiljanlega reynist þetta Júlíu Máneyju erfitt þegar hún þrátt fyrir allt reynir að mynda orð. „Það fylgja þessu reiðiköst, hegðunarvandamál. Enda, hver væri ekki pirraður að geta ekki tjáð sig?" segir Jónína.

Rannsóknir sýna að málþroskafrávik geta haft slæm áhrif á velgengni barna í námi þegar fram í sækir, jafnvel fram á unglingsaldur. Framtíðarhorfur þessara barna velta því á því að þau fái hjálp við hæfi. Foreldrar Júlíu Máneyjar hafa áhyggjur af því að áhrifin verði langvarandi fái hún ekki þá hjálp sem hún þarf snemma á máltökuskeiði.

„Mér skilst að þetta geti orðið til þess að börn verði lesblind, fái athyglisbrest og geti stundum verið svolítið lengi að ná jafnöldrum sínum, ef þau ná þeim. Talað um alveg fram í 10. bekk í grunnskóla, ef þau eru ekki byrjuð að tala fyrir tveggja og hálfs árs aldur, ef það er ekkert byrjað að koma, eins og í hennar tilfelli," segir Fannar.

Talmeinafræði nýtt nám hér á landi

Skortur á talmeinafræðingum hefur verið viðvarandi vandamál í nokkur ár og fer vaxandi, því eins og fréttastofa greindi frá í síðustu viku leituðu nærri þrefalt fleiri sér aðstoðar talmeinafræðinga á síðasta ári en gerðu fyrir fimm árum.

Nám í talmeinafræðum var fyrst í boði á Íslandi árið 2010 en aðeins er tekið inn í námið á annað hvert ár. Búið er að útskrifa tvo 15 manna árganga, árin 2012 og 2014 og samkvæmt upplýsingum frá Félagi talmeinafræðinga er enginn þeirra atvinnulaus í dag.

Næst verður tekið inn í námið haustið 2016, en í vor útskrifast næsti árgangur með 15 nýjum talmeinafræðingum. Eftir á að koma í ljós hvort stöðugildum verði fjölgað í samræmi við það, en ljóst er að þörfin er mikil.