Hagfræðingur segir "ofurverð“ á rjóma skila MS 800-900 milljónum á ári

Ætla má að verð á rjóma hér á landi sé tvöfalt til þrefalt hærra en eðlilegt getur talist og það „ofurverð“ hafi skilað MS um 800 til 900 milljónum króna á ári. Þetta segir Þórólfur Matthíasson hagfræðiprófessor í aðsendri grein í Fréttablaðinu í dag.

Í greininni tekur Þórólfur fram að tvo til 2,5 lítra af rjóma þurfi til að búa til eitt kíló af smjöri. Miðað við að heildsöluverð á rjóma í lausu máli er 798 krónur á lítrann þurfi því að kosta til 1.600 til 2.000 krónum í rjóma til að framleiða eitt kíló af smjöri, að frátöldum öðrum, kostnaði, meðal annars vegna vinnu.

Leiðir Þórólfur þannig rökum að því að kostnaðurinn við framleiðslu á smjöri sé á bilinu 2.000 til 2.500 krónur. Verðlagsnefnd búvara, sem ákvarðar heildsöluverð á búvörum, setur hins vegar heildsöluverð ópakkaðs smjörs 624 krónur á hvert kíló og þannig sé hvert kíló selt með 1.400 til 1.900 króna tapi. Segir hann að verðlagsnefnd búvara hafi augljóslega ekki gætt eðlileg samræmis sé milli verðs á rjóma annars vegar og smjörs hins vegar. „Verð rjóma virðist ofurverð!“ segir hann.

Þórólfur segir að ætla megi að verð á rjóma sé því tvöfalt til þrefalt hærra en eðlilegt geti talist.

„Verð rjóma er sannarlega ofurverð enda ætti heildsöluverð rjóma að vera um 250 til 300 krónur á lítra en ekki 624 krónur á lítra sé miðað við verðlagningu smjörs,“ segir hann og bætir við að þar sem leiða megi líkur að því að rjómaneysla á Íslandi sé um 2.500 tonn á ári hafi meint ofurverð á rjóma því aukið tekjur MS um 800 til 900 milljónir króna á ári.

Þessar upplýsingar segir Þórólfur að varpi nýju og óvæntu ljósi á innflutning á írsku smjöri til að bregðast við skorti fyrir nýliðna jólavertíð.

„Hefði MS þurft að nota 175 til 220 þúsund lítra af rjóma til að framleiða smjörið sem vantaði á markaðinn fyrir jólin hefði það kostað fyrirtækið 140 til 175 milljónir króna. Var að furða þó forstjóri MS teldi létt verk að hliðra til fyrir 50 milljóna króna tollareikningi fyrir írska smjörið þegar fréttastofa RÚV spurði hann út í málið? Vinningur MS af að flytja inn írska smjörið virðist hafa verið á bilinu 90 til 125 milljónir króna þegar tollagreiðslur hafa verið dregnar frá!“

Þórólfur segir íslenska neytendur nú eiga kröfu á að innflutningstollar af smjöri verði felldir niður, að verðlagsnefnd lækki verð á rjóma um 66%, að innlend vinnsla mjólkur verði gefin frjáls og að MS „skili til baka þeim tekjum sem hún hefur haft af ofurverðlagningu á rjóma á undangengnum 5–10 árum“.