Segir hugmyndir Landsnets forneskjulegar

„Ég furða mig á þessari ótrúlegu og forneskjulegu sýn stjórnarformannsins á þátttöku almennings í ákvarðanaferli framkvæmda. Auk þess hefur Landsnet ekki boðið samtökum eins og Landvernd að koma fyrr að borðinu eða í samráð varðandi ákvarðanir fyrirtækisins, t.d. ekki varðandi hið stóra náttúruverndarmál sem felst í hugmyndum um Sprengisandslínu,“ segir Guðmundur Ingi Guðbrandsson, framkvæmdastjóri Landverndar.

Á kynningarfundi Landsnets á fimmtudag lýsti Geir A. Gunnlaugsson, stjórnarformaður Landsnets, þeirri skoðun sinni að stjórnvöld tækju til athugunar ýmis ákvæði laga er varða úrskurði um framkvæmdir og kærur á þeim. Geir telur eðlilegt að tryggja aðkomu hagsmunaaðila fyrr í ferlinu „en úrskurðir stjórnvalda verði síðan ekki kæranlegir þegar þeir hafa verið kveðnir upp“. Tilefnið er tafsöm stjórnsýsla að mati Geirs.

Guðmundur bendir jafnframt á að ef úrskurðir yrðu ekki kæranlegir brjóti það í bága við Árósasamninginn sem á að tryggja félagasamtökum almennings aðgang að réttlátri málsmeðferð.

Forsvarsmenn Landsnets ræddu uppbyggingu flutningskerfis raforku á fundinum og kröfðu stjórnvöld um stefnumörkun varðandi línulagnir. Landsnet hefur lengi talið sig bundið af lögum til að velja ávallt hagstæðasta kostinn við línulagnir, sem hefur útilokað jarðstrengi í mörgum tilvikum.

Guðmundur segir tímabært að „kveða niður þann draug sem ríður húsum hjá Landsneti og felst í því að fyrirtækið telur sig ekki geta lagt raflínur í jörð ef þær eru dýrari en loftlínur“. Í sama lagabálki sé kveðið á um að byggja eigi upp þjóðhagslega hagkvæmt raforkukerfi. „Þegar rætt er um þjóðhagslega hagkvæmni, þá nær hún út fyrir debet- og kreditreikning Landsnets, og á að taka til fleiri þátta, t.d. kostnaðar af umhverfis­áhrifum, þ.m.t. sjónrænum áhrifum. Það er því alger fyrirsláttur að fyrirtækið geti ekki tekið ákvörðun um lagningu raflína í jörð á þessum forsendum,“ segir Guðmundur.

Aðspurður hvaða lausn Landvernd sjái helsta við uppbyggingu flutningskerfisins segir Guðmundur að enginn landeigandi eða sveitarfélag hafi lagst gegn því að jarðstrengur sé lagður í gegnum þeirra land. „Þannig að það er lausn á þessari spurningu, a.m.k. í afar mörgum tilvikum. Þó þarf líka að huga að því hver raunveruleg þörf er á lagningu stórra lína á hárri spennu; stóriðja, almenningur, tengingar á milli landshluta og fleira.“

Tryggir þátttöku í ákvarðanatöku

Árósasamningurinn veitir almenningi réttindi sem eru þríþætt og mynda þrjár stoðir samningsins:

- Leggur samningsaðilum og stjórnvöldum skyldur á herðar varðandi aðgang almennings að upplýsingum um umhverfismál.

- Skyldar aðildarríki til að tryggja almenningi þátttöku í ákvarðanatöku sem snertir umhverfið.

- Samningurinn styður framangreind réttindi með ákvæðum um aðgang að réttlátri málsmeðferð sem stuðla að auknu vægi samningsins. Í formála samningsins eru umhverfisvernd og mannréttindi tengd saman og réttindum í umhverfismálum veitt sama staða og öðrum mannréttindum.