Þátttaka lækna í sjúkraflugi

Árið 1997 var miðstöð sjúkraflugs á Íslandi flutt til Akureyrar þar sem hún hefur verið síðan. Fyrir því þóttu liggja ýmis rök, ekki síst lega staðarins. Frá Akureyri má ná til flestra flugvalla á landinu á þremur stundarfjórðungum.

Fyrstu fimm árin var flugið aðeins mannað sjúkraflutningamönnum frá Slökkviliði Akureyrar. Í mars 2002 hófu læknar á Sjúkrahúsinu á Akureyri og Heilsugæslustöðinni á Akureyri að sinna læknisþjónustu í fluginu. Sú þjónusta hefur haldist bláþráðalítið í 11 ár. Starfsemin er orðin viðamikil og eru farin um 500 flug á ári. Þjónustu læknis er krafist í rétt innan við helmingi þeirra.

Sjúkraflugið er nú sjálfsagður hluti af heilbrigðisþjónustu landsmanna. Þykir nauðsynlegt að þeir hafi jafnan aðgang að þessu öryggisneti. Munu heilbrigðisstarfsmenn víða um land geta borið því vitni að þessi þjónusta hafi verið allgóð.

Fluglækni hefur verið greitt bakvaktakaup utan dagvinnutíma og yfirvinnutaxti í útkalli. Dagvinna hefur ekki verið greidd. Því hafa læknar sem fara í útköll á dagvinnutíma þurft að hlaupa frá verkum og samstarfsfólk að ganga í þau. Það veldur óhagræði og óþægindum fyrir vinnufélaga og sjúklinga.

Viðbótarfjárveiting fékkst árið 2012 sem nam 20% stöðugildi. Það dugar einungis til að halda utan um vaktskema, búnað og kennslu. Eftir sem áður er enginn læknir í fullu starfi við að sinna því mikilvæga starfi sem sjúkraflugið er. Þessu ríður á að breyta.

Ekki er gott að þátttaka læknis í sjúkraflugi á dagvinnutíma byggist á miskunnsemi deilda sem hafa hann í vinnu. Slík frumherjahugsun endist ekki að eilífu. Vinnuveitendur útkallslæknis þreytast að lokum á endalausu brotthvarfi og taka að synja um notkun hans.

Í framtíðinni þarf að koma þessari starfsemi í horf sem hún á skilið og ekki byggir á góðmennsku og sjálfboðastarfi. Það verður best gert með því að ráðinn sé umsjónarlæknir að sjúkrafluginu í fullt starf. Hann sinni útköllum á dagvinnutíma, skipuleggi vaktir og menntun og þrói starfið. Með því yrði læknamönnun sjúkraflugs stöðugri til lengri tíma og drægi úr hættu á að starfsemin koðnaði niður. Hún fengi þann sess sem hún hefur í raun áunnið sér fyrir löngu. Þetta fyrirkomulag þarf að tryggja sem fyrst.

Forsvarsmenn sjúkraflugs hafa sótt um fjárveitingu til velferðarráðuneytisins. Þeir vænta þess að stjórnvöld horfi ekki fram hjá mikilvægi málsins. Undanfarin misseri hefur verið upp og ofan hvernig gengur að manna læknastöður á landsbyggðinni. Á sama tíma hefur dregið úr sjúkrahússtarfsemi í fámennari byggðum. Fyrir vikið mun sjúkraflug gegna stærra hlutverki á komandi tímum. Það er alls ekki hættandi á að láta þessa þjónustu leggjast af út af einum saman sparnaði, niðurskurði og skammsýni. Hér þarf að láta verkin tala.

Hildigunnur Svavarsdóttir

framkvæmdastjóri bráða-, fræðslu- og gæðasviðs

Pálmi Óskarsson

forstöðulæknir slysa- og bráðamóttöku

Stefán Steinsson

umsjónarlæknir sjúkraflugs

Sigurður E. Sigurðsson

framkvæmdastjóri lækninga