"Hann er þjóðkjörinn og það veitir honum sterka stöðu gagnvart þjóðinni"

Forsætisráðherra frétti það fyrst á blaðamannafundi að forsetinn hygðist staðfesta lög um veiðigjöld. Hann telur æskilegt að synjunarvald forsetans verði undir við endurskoðun stjórnarskrár en segist leggja meiri áherslu á auðlindaákvæði.

Eftir ákvörðun sína um staðfestingu laga um veiðigjöld sendi forsetinn frá sér frá sér þessa yfirlýsingu.

Þar segir forsetinn að lögin feli ekki í sér grundvallarbreytingu á nýtingu fiskveiðiauðlindarinnar en kveði á um tímabundnar greiðslur til ríkisins, það er sköttum vegna nýtingar. Að vísa lögum af því tagi í þjóðaratkvæði væri svo afdrifaríkt fordæmi að víðtækar umræður og afar breiður þjóðarvilji þyrfti að vera á bak við slíka nýskipan í meðferð skattlagningar.

Þarna er forsetinn að segja, skattamál eru ekki heppileg mál í þennan farveg.

Frétti fyrst af ákvörðun forsetans gegnum fjölmiðla

Forsætisráðherra frétti fyrst af ákvörðun forsetans gegnum fjölmiðla eftir blaðamannafundinn á Bessastöðum. „Ég hafði ekki verið í sambandi við forsetann eða fulltrúa hans," segir Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, forsætisráðherra.

Talsvert fleiri skoruðu á forsetann að beita 26. gr. stjórnarskrár nú en árið 2004 þegar hann beitti 26. gr. í fyrsta sinn og synjaði fjölmiðlalögunum svokölluðu staðfestingar. Núna voru alls 35 þúsund manns sem skoruðu á forsetann. Ef hugtakið „gjá milli þings og þjóðar,“ er mælikvarði á fjölda, svo notað sé orðalag forsetans sjálfs, er sú gjá svo sannarlega til staðar nú. Varð þetta Halldóri Baldurssyni hugleikið í teikningu dagsins í Fréttablaðinu, en þar sveiflar forsetinn sér í gervi Tarsan yfir hina margumræddu gjá með forsætisráðherrann í fanginu. Væntanlega í gervi Jane.

Bent hefur verið á að beiting 26. gr. stjskr. sé í raun undirorpin geðþótta eins manns, þ.e forseta Íslands. Þorsteinn Pálsson fullyrti í fréttum Stöðvar 2 í gær að forseti Íslands hefði ekki verið samkvæmur sjálfum sér í beitingu þessa valds þar sem hann hefði alltaf valið nýjar og nýjar röksemdir fyrir beitingu þess.

En hvað segir forsætisráðherra? Er hann þeirrar skoðunar að það sé æskilegt að þetta vald sé í höndum eins manns?

Forsætisáðherra segir að taka verði með í reikninginn að forsetinn sé þjóðkjörinn og heimild hans til beitingar á 26. gr. verði að skoða í því ljósi.

„Hann er þjóðkjörinn og það veitir honum sterka stöðu gagnvart þjóðinni ólíkt kóngafólki eða forseta sem er bara kjörinn af þinginu. Við verðum að hafa það í huga þegar við skoðum áhrif hans en þetta verður eflaust skoðað við endurskoðun stjórnarskrárinnar,“ segir Sigmundur Davíð um endurskoðun 26. gr.

Aðspurður segir hann þó þessa grein stjórnarskrárinnar ekki í forgangi við endurskoðun hennar og nefnir ákvæði um auðlindir í þjóðareign í því samhengi.