Sver af sér á­byrgð á rann­sókn um karl­mennsku

Vísir ræddi málið við Hafstein Einarsson doktor í félagstölfræði sem setti stór spurningamerki við framkvæmd könnunarinnar. Hann sagði um að ræða vinnubrögð sem ekki þekkist í íslenskum félagsrannsóknum og óheppilegt væri að Norræna ráðherranefndin væri skrifuð fyrir skýrslunni. Vísir hefur sent Equimundo fyrirspurn vegna málsins en engin svör höfðu borist þegar þessi frétt fór í loftið.

Jafnréttisstofa birti á föstudag tilkynningu um rannsóknina á vef sínum. Sagði stofnunin að fulltrúar hennar hefðu setið í ráðgjafarhópi sem studdi við framkvæmd rannsóknarinnar. Var bent á aðferðafræðina í tilkynningunni og að fara þyrfti varlega í að túlka niðurstöður. Sagði að rannsóknin veitti þó afar gagnlegar vísbendingar um viðhorf og hugmyndir sem finna megi meðal karla á Norðurlöndunum.

„Jafnréttisstofa átti fulltrúa í norrænum ráðgjafahópi rannsóknarinnar. Hlutverkið var ráðgefandi og Jafnréttisstofa bar hvorki ábyrgð á rannsóknarhönnun né lokaskýrslu. Ráðgjöf Jafnréttisstofu fólst meðal annars í því að vísa rannsakendum á spurningakönnunarfyrirtæki á Íslandi sem taka að sér úrtaksvinnu og rannsóknir og fræðimenn sem gætu veitt frekari aðstoð við framkvæmd könnunarinnar,“ segir í svari Tryggva Hallgrímssons sérfræðings Jafnréttisstofu við fyrirspurn Vísis.

Vísir sendi Jafnréttisstofu fyrirspurn vegna málsins í þremur liðum. Sjá má svör stofnunarinnar hér fyrir neðan.

1. Yfirfóru fulltrúar Jafnréttisstofu endanlega íslenska spurningalistann áður en hann var lagður fyrir þátttakendur?

„Fulltrúar Jafnréttisstofu komu að yfirferð spurningalistans í ráðgjafahlutverki. Jafnréttisstofa vill þó gera greinarmun á slíkri ráðgjöf og ábyrgð á þýðingu, uppsetningu eða fyrirlögn könnunarinnar. Jafnréttisstofa getur ekki staðfest að sú útgáfa sem stofan fékk til yfirferðar hafi að verið samhljóða endanlegu útgáfu sem lögð var fyrir þátttakendur. Sú ábyrgð er hjá rannsakendum og framkvæmdaraðila rannsóknarinnar, í þessari rannsókn Equimundo og Repdata.“

2. Telur Jafnréttisstofa niðurstöðurnar nægilega traustar til að draga ályktanir um viðhorf íslenskra karla og bera þau saman við viðhorf karla annars staðar á Norðurlöndum?

„Í frétt um útgáfu skýrslunnar á heimasíðu Jafnréttisstofu, 2. október síðastliðinn, kemur fram að mikilvægt sé að hafa aðferð rannsóknarinnar í huga, þegar niðurstöður einstakra landa eru skoðaðar. Niðurstöðurnar geta gefið vísbendingar, en ekki er rétt að túlka þær sem nákvæma lýsingu á íslenskum körlum eða gera afgerandi samanburð milli landa án fyrirvara.“

3. Hefur Jafnréttisstofa áhyggjur af því að birting og kynning niðurstaðna úr rannsókn sem Hafsteinn Einarsson telur svo illa unna geti brenglað umræðu um karla, karlmennsku og jafnrétti og þannig unnið gegn þeirri upplýstu umræðu sem stofnunin vill stuðla að?

„Jafnréttisstofa tekur þá faglegu gagnrýni sem fram hefur komið á rannsóknina alvarlega og telur mikilvægt að rannsóknin sé rædd og metin með málefnalegum og gagnrýnum hætti. Jafnréttisstofa tekur það fram í frétt um útgáfu skýrslunnar, 2. október síðastliðinn, að rannsóknin geti þó gefið gagnlegar vísbendingar um viðhorf og hugmyndir sem finna má meðal karla á Norðurlöndunum. Rannsóknin fjallar um mikilvæg samfélagsleg viðfangsefni og getur vonandi orðið hvatning til frekari rannsókna og umræðu um áhrif neikvæðra kynjaímynda og neikvæðra staðalímynda um hlutverk kynjanna.“