Gerir alvarlegar athugasemdir við afgreiðslu á framsalsbeiðni vegna Snowden

Ragnar Aðalsteinsson, lögmaður Edward Snowden á Íslandi, hefur krafist þess að innanríkisráðuneytið birti framsals- og handtökubeiðni bandarískra stjórnvalda vegna Snowden. Hann telur að ráðuneytið hafi átt að vísa beiðni um framsal strax frá þar sem Snowden sé ekki hér á landi.

Í innanríkisráðuneytinu liggur framsals- og handtökubeiðni frá bandarískum stjórnvöldum vegna Edward Snowden. Ragnar Aðalsteinsson gætir hagsmuna Snowden á Íslandi.

Er ekki mjög óvenjulegt að senda handtöku- og framsalsbeiðni vegna manns sem hefur ekki komið hingað og er ekki hér? „Jú, en mál þetta er í eðli sínu mjög pólitískt og það er skýringin á því hvers vegna Bandaríkjastjórn hagar samskiptum sínum við íslenskt ríkisvald með þessum hætti," segir Ragnar.

Snowden er enn á Sheremetyevo flugvellinum í Moskvu. Hann sendi í dag frá sér yfirlýsingu þar sem hann greindi frá því að hann hygðist sækja um hæli sem flóttamaður í Rússlandi þangað til honum væri óhætt að ferðast til Suður-Ameríku, en Venesúela hefur boðið honum hæli. Þá hafa fleiri ríki álfunnar boðið fram aðstoð sína, eins og Ekvador. Snowden segir hins vegar að vestræn ríki hafi sýnt af sér vilja til að takmarka ferðafrelsi hans án dóms og laga. Því þurfi hann að vera í Moskvu enn um sinn.

Á rétt á aðgangi að gögnum samkvæmt stjórnsýslulögum

Ragnar hefur farið þess á leit við utanríkisráðuneytið og innanríkisráðuneytið hér á Íslandi að hann sem lögmaður Snowdens fái aðgang að þeim gögnum sem borist hafa ráðuneytunum frá bandarískum stjórnvöldum. „Snowden á í fyrsta lagi rétt á aðgangi að gögnunum samkvæmt stjórnsýslulögum og hann á síðan samkvæmt sömu lögum rétt á athugasemdum og andmælum. Hann hyggst nýta sér þennan rétt. Jafnframt hef ég vakið athygli ráðuneytanna á því að þeim hafi orðið á þau mistök að hafna ekki beiðninni umsvifalaust eins og þeim ber að gera samkvæmt lögum um framsal sakamanna þar sem að sá sem beiðnin beinist að er ekki hér á Íslandi sem er algjört skilyrði."

Í lögum um framsal sakamanna segir hvergi berum orðum að hinn framseldi þurfi að vera staddur hér á landi. Ragnar leiðir þetta hins vegar af textanum sjálfum og eðli máls. Séu ákvæði laganna skýrð saman sé ómögulegt að komast að annarri niðurstöðu. Það er því lögskýring Ragnars að hafna verði framsalsbeiðni þegar hinn framseldi sé ekki hér.

Beiðni bandarískra stjórnvalda er í eðli sínu mjög sérstök en hún snýr að einhverju sem gæti gerst í framtíðinni. Þannig má segja að um nokkurs konar „framvirka framsalsbeiðni“ sé að ræða.

Það kemur hins vegar skýrt fram í lögum um framsal sakamanna að ef beiðni er ekki strax hafnað beri að senda ríkissaksóknara beiðnina og ber honum að sjá til þess að nauðsynleg rannsókn fari þegar fram. Það er þetta sem Ragnar gerir alvarlegar athugasemdir við. 

„Ekkert af þessu hefur verið gert heldur liggur beiðnin óafgreidd í innanríkisráðuneytinu sem er andstætt lögunum," segir Ragnar.

Hjá innanríkisráðuneytinu fengust þau svör að erindi Ragnars yrði svarað eftir helgi.

Snowden átti lokaðan fundi með fulltrúum átta mannréttindasamtaka á Sheremetyevo flugvellinum í Moskvu í dag, þar sem hann hefur dvalist frá því í síðasta mánuði, áður en hann sendi frá sér yfirlýsinguna sem nefnd er framar. Í dag birtist svo mynd af honum á Twitter síðu Ellen Barry, sem er blaðamaður New York Times í Moskvu, en hún var á fundinum. Þetta er fyrsta ljósmyndin sem birtist af Snowden í nokkurn tíma, en ekki voru leyfðar myndbandsupptökur á fundinum sjálfum.