"Börn verða ekki fullorðin á þremur mánuðum“

Nauðsynlegt er að stemma stigum við meðvirkni gagnvart ölvunardrykkju framhaldsskólanema, sem eykst gríðarlega milli skólastiga. Skólameistarar landsins hafa sameinast um nýja stefnumörkun í þessum efnum á meðan forvarnarfulltrúi kallar eftir því að lögregla framfylgi landslögum á menntaskólaböllum.

Síðastliðin 15 ár hefur vímuefnaneysla ungmenna í 10. bekk minnkað jafnt og þétt. Hún er nú með því lægsta sem fyrirfinnst í hinum vestræna heimi.

Tíundu bekkingar landsins hafa nú lokið grunnskólagöngu sinni, arka vongóð út í sumarið og bíða krefjandi verkefna í framhaldsskóla. En á þessum örfáu mánuðum á sér stað verulega hugarfarsbreyting, einkar og sér í lagi þegar horft er til ölvunar.

Ný skýrsla Rannsókna og greininga sýnir heldur óverulegar breytingar á reykingum, hass-notkun og kannabisreykingum milli skólastiga. Hið sama er ekki hægt að segja um ölvunardrykkju. Við gerð rannsóknarinnar í febrúar síðastliðnum höfðu 5 prósent tíundu bekkinga drukkið áfengi á síðustu 30 dögum, samanborið við 35 prósent nýnema í framhaldsskólum.

Meðvirkni með ölvunardrykkju unglinga á fyrstu misserum framhaldsskólans hefur grasserað um árabil. Þetta má bæði rekja til tíðarandans sem og þeirri staðreynd að ákveðið rof verður í forvarnarstarfi þegar börn hefja nám í framhaldsskóla.

„Það er miklar líkur á því að unglingar byrji í neyslu þegar þau ganga í gegnum breytingatímabil,“ segir Hrafnkell Tumi Kolbeinsson, kennari og forvarnarfulltrúi í Flensborgarskólanum í Hafnarfirði. „Sumarið eftir 10. bekk er eitt slíkt tímabil.“

„Það er til dæmis einkennilegt að það er mikil rekistefna með tíunda bekking sem tekin er ölvaður á árshátíð að vori. Þegar sami nemandi kemur ölvaður á busaball í Framhaldsskóla að hausti er það ekki jafn mikið mál og öðruvísi tekið á því.“

Hrafnkell Tumi bendir á að gott forvarnarstarf hafi sannarlega verið unnið í framhaldsskólum. En nýnemar á skemmtunum eru engu að síður oft staðnir að drykkju, þvert á landslög. Hann ítrekar að vald framhaldsskólanna sé takmarkað og því ríði á að lögreglan beiti sér frekar í málinu.

„Jafnframt vil ég benda á mikilvægi þess að menntamálaráðuneytið fylgi þessum lögum. Mér finnst að ráðuneytið eigi að koma þeim skilaboðum skýrt til skólanna að það beri að fylgja landslögum í þessum efnum. Þeir loka augunum fyrir þessu,“ segir Hrafnkell Tumi.

Síðastliðna mánuði hafa skólameistarar vítt og breitt um landið fundað um unglingadrykkju. Niðurstaðan er ný stefnumörkun í forvarnarmálum, þar sem áhersla er lögð á viðkvæmt samspil aðhalds og lýðræðislegrar umræðu meðal nemenda.

„Það er alveg ljóst að börn verða ekki fullorðin á þremur mánuðum,“ segir Guðrún Hrefna Guðmundsdóttir, formaður Félags íslenskra framhaldsskóla. „Viðhorfið hefur verið þannig að þau geti gert það sem þau vilja þegar komið er í framhaldsskóla.“

„Mikilvægast af öllu er að þau séu klár í samskiptum. Að þau læri að bera virðingu fyrir lífinu, náttúrunni og öðru fólki. Þau kunna það nú þegar og við finnum það, en það er okkar hlutverk að styrkja þau enn frekar í þessu.“