Vísindin gætu geymt lausnina í einu stærsta hagsmunamáli Íslands

Evrópumálaráðherra Íra, sem fara nú með formennsku í ESB, telur að Íslendingar geti fengið sérlausn um sjávarútveg í samningaviðræðum við sambandið. Hún telur lausn makríldeilunnar felast í því að deiluaðilar sammælist um vísindalegar staðreyndir um makrílstofninn og því geti lausnin falist í frekari rannsóknum á stofninum.



Lucinda Creighton, hinn ungi en reynslumikli Evrópumálaráðherra Íra, er hér á landi í annað sinn á skömmum tíma en Írar tóku við formennsku í ESB um áramótin af kýpur.

Creighton átti fund með Össuri Skarphéðinssyni utanríkisráðherra þar sem þau fóru yfir það sem hæst bar á góma í viðræðum Íslands við sambandið. Þar var makríldeilan ekki undanskilin en deilan hefur verið sögð seinka því að Íslendingar geti lagt fram opnunarviðmið um sjávarútveg og þannig hafið formlega viðræður um þann málaflokk. Málið er viðkvæmt, en hvorki fulltrúar Evrópusambandsins né íslensk stjórnvöld hafa opinberlega viðurkennt að makríldeilan hafi tafið að viðræður um sjávarútvegskaflann gætu hafist.

Þá samþykkti Evrópuþingið í fyrra lögfestingu tilskipunar um refsiaðgerðir gegn ríkjum sem stunda ósjálfbærar veiðar á stofnum sem deilt er um (lesist, makríl). Þessari tilskipun hefur hins vegar ekki verið beitt, þótt kallað hafi verið eftir því, meðal annars af Richard Benyon, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra Bretlands.

Creighton segir í samtali við fréttastofu Stöðvar 2 að lausn á makríldeilunni geti falist í frekari rannsóknum á stofninum, sem er flökkustofn. Um ótvíræða hagsmuni er að ræða fyrir íslenskt efnahagslíf en makríllinn skilaði þjóðarbúinu 25 milljörðum króna á árinu 2011. Upphæðin er svipuð fyrir 2012 þótt staðfestar tölur liggi ekki fyrir. Ekki þarf að velkjast í vafa um hversu mikilvægar makrílveiðarnar eru Íslendingum og hversu stóran þátt þær áttu í viðsnúningi í rekstri margra sjávarútvegsfyrirtækja. Þá þarf ekki að minnast á afleidd áhrif eins og fjárfestingar vegna aukinna tekna.

Það er vísindaleg staðreynd að stærstan hluta lífmassa tegundarinnar er að finna innan íslenskrar lögsögu. Er það ekki ósanngjörn afstaða af hálfu ESB að eigna sér 90% af makrílkvótanum og ætla Íslendingum að deila 10% með Færeyjum og Rússlandi? „Ég ætla ekki að fara út í rökræður um hvað sé sanngjarnt en flökkumynstur þessarar tegundar er auðvitað breytingum háð frá ári til árs. Mér skilst að umfangsmikil talning fari fram á makrílstofninum næsta sumar. Það mun hjálpa okkur að taka ákvörðun. Oft er ágreiningur um vísindaleg gögn og þau eru túlkuð með mismunandi hætti og kynnt með ólíkum hætti hjá aðildarríkjum. Í kjölfar talningarinnar næsta sumar munu menn vonandi verða sammála um niðurstöðurnar og ég tel að þær verði mikilvægur grunnur fyrir samningaviðræður og endanlega niðurstöðu hvað varðar samning sem verður ásættanlegur fyrir Ísland og hin ríkin,“ segir Creighton.

Nú hefur verið ákveðið að hægja á aðildarviðræðum fram að kosningum. Engar nýir kaflar verða opnaðir. Creighton segir að í viðræðum um sjávarútveg, verði þær að veruleika, sé fullkomlega raunhæft að ná fram sérlausnum fyrir íslenskan sjávarútveg.

„Hin sameiginlega fiskveiðistefna ESB snýst um að hámarka arð sjávarútvegs í allri Evrópu. Ég sé ekkert því til fyrirstöðu að Ísland nái góðum samningi í því ferli. Ísland er afar mikilvægt og afkastamikið fiskveiðiríki sem hefur margt fram að færa.“

Creighton var síðast hér á landi í nóvember 2011. Þá birtum við viðtal við hana hér á Vísi um ýmis mál sem tengjast Evrópusambandinu og veru Íra þar. Það má nálgast hér. thorbjorn@stod2.is