Íslendingar hvattir til að njóta listar löglega

Átak er hafið á vegum íslenskra listamanna, útgefenda og höfundaréttarsamtaka sem ætlað er að vekja almenning til umhugsunar um áhrif ólöglegs niðurhals.

Á vefsíðunni Tónlist og myndir er að finna myndbönd þar sem þjóðþekktir listamenn hvetja fólk til þess að nálgast menningarafurðir með löglegum hætti, og meðal þeirra sem bregður fyrir í myndböndunum er leikarinn Ólafur Darri, söngvarinn Jón Jónsson og tónskáldið Ólafur Arnalds.

Á síðunni er meðal annars sagt frá vinsælli íslenskri hljómsveit sem seldi 880 eintök af plötu sinni á meðan henni var niðurhalað 5000 sinnum af netinu án þess að sveitin fengi greitt fyrir.

Guðrún Björk Bjarnadóttir, formaður STEF (Sambands tónskálda og eigenda flutningsréttar), segir að þrátt fyrir að íslenskt efni sé oftast bannað á innlendum skráarskiptisíðum sé nóg af því að finna á þeim erlendu. Átakið tali beint til neytenda og yfirskrift þess sé: „Metum listina að verðleikum, njótum hennar löglega."

„Við erum til dæmis með Tónlist.is þar sem hægt er að velja um níu milljónir laga. Þú getur streymt eins miklu og þú vilt fyrir um 1700 krónur á mánuði," segir Guðrún, og bætir því við að sú upphæð sé svipuð mánaðaráskrift erlendu síðunnar Spotify.com.

„Auðvitað bætist það við að framboðið á efni hér á landi, sérstaklega á kvikmyndum og þáttum, hefur ekki verið nægilega gott. Hins vegar má það ekki gleymast að þó efni sé ekki í boði löglega, þá gefur það þér ekki rétt til þess að taka það."

Guðrún talar einnig um niðurhal á erlendu efni, en könnun á vegum Capacent frá árinu 2011 leiddi í ljós að árið 2011 keyptu Íslendingar og leigðu tæplega þrjár milljónir sjónvarpsþátta og kvikmynda, en á sama tíma horfðu þeir á um níu milljónir mynda og þátta án þess að greiða fyrir efnið.

„Glænýjir erlendir þættir eru oftast komnir inn á svona síður mjög fljótt. Meira að segja löngu áður en farið að selja þá löglega á erlendum síðum," segir Guðrún, og á síðu átaksins er vísað í erlendar kannanir sem sýna fram á samdrátt í kvikmynda- og sjónvarpsþáttaframleiðslu.

„Það að eitthvað sé ekki í boði í verslun gefur þér ekki rétt til að taka það ófrjálsri hendi annars staðar. Mér finnst það mjög léleg afsökun. Það eru ekki mannréttindi að fá að horfa á nýjasta Homeland-þáttinn sama dag og hann er frumsýndur í Bandaríkjunum."