Ofbeldi foreldra dulinn vandi

Þrátt fyrir að líkamlegar refsingar á börnum séu bannaðar með lögum eru þær algengar hérlendis. Rannsókn sýnir að 6 til 10 ára börn eru líklegust til að verða fyrir ofbeldi. Fötluðum börnum er hætt við ofbeldi.

Líkamlegt ofbeldi foreldra, eða annarra forráðamanna, gegn börnum er dulinn vandi á Íslandi, er mat sérfræðings Barnaverndarstofu. Greining á tilkynningum til barnaverndarnefnda sýnir að börn á aldrinum 6 til 10 ára eru líklegust til að vera beitt ofbeldi, ekki síst börn með skilgreinda fötlun eða greiningu. Ofbeldið er mannskemmandi, er niðurstaða allra sem til þekkja.

Þetta er meðal rannsóknarniðurstaðna sem Steinunn Bergmann, félagsráðgjafi hjá Barnaverndarstofu, mun kynna á ráðstefnu Barna- og unglingageðdeildar (BUGL) á föstudag.

„Þessi tegund ofbeldis gegn börnum hefur ekki fengið mikla athygli hér á landi. Samfélagið og barnaverndin hefur verið sofandi gagnvart slíku enda almennt sú hugmynd uppi að líkamlegar refsingar viðgangist ekki hér á landi," segir Steinunn.

Rannsóknin náði til rúmlega 400 tilkynninga sem bárust barnaverndarnefndum á Íslandi árið 2006 vegna barna að 18 ára aldri. Þar af voru 189 tilkynningar sem vörðuðu 156 börn þar sem grunur lék á að foreldrar beittu börn sín ofbeldi. Tilkynningar vegna kynferðisofbeldis eða andlegs ofbeldis eru flokkaðar sérstaklega og eru ekki hluti af þessum niðurstöðum.

Flest börnin bjuggu á heimili þar sem til staðar voru báðir foreldrar. Mun oftar var tilkynntur grunur um ofbeldi af hálfu karla en kvenna en í skýrslunni segir að ætla megi að síður sé tilkynnt um ofbeldi af hálfu mæðra. „Heilt yfir skilar sér aðeins hluti tilfella, þar sem barn er beitt líkamlegu ofbeldi, til yfirvalda," segir Steinunn en mál koma til kasta lögreglu í undantekningartilfellum.

Steinunn sýnir fram á að í nær helmingi tilfella var grunur um að barn hefði verið barið, löðrungað eða flengt. Í 29,5% tilvika var barni hrint, gripið eða sparkað í það. Þá var í um 14% tilvika grunur um að barn hefði verið barið með krepptum hnefa, belti, spaða, priki eða einhverjum öðrum hlut. Dæmi fannst þar sem barn var tekið hálstaki, eða reynt að kæfa það eða drekkja því. Tvö tilvik sýna að barni var refsað með því að kremja fingur eða hendi þess.

Börnum með skilgreinda fötlun, eins og athyglisbrest með ofvirkni (ADHD), einhverfu, Asperger eða lesblindu, er sérstaklega hætt við því að vera beitt ofbeldi. Alls voru 35 börn af þeim 156 sem rannsóknin náði til með fyrrnefnda fötlun eða greiningu.

Oftast var tilkynntur grunur um einstakt tilvik en 23 tilkynningar fjölluðu um fleiri en tíu tilvik. Þá vekur athygli að börn fóru aðeins í læknisskoðun í 15% tilvika. Þá óskuðu barnaverndarnefndir sjaldan eftir lögreglurannsókn eða einungis vegna mála er vörðuðu fimm börn. - shá