Framtíð alsírsku drengjanna í lausu lofti eftir afplánun

Alsírsku drengirnir tveir sem dæmdir voru í óskilorðsbundið fangelsi í síðasta mánuði fyrir vegabréfafölsun falla mögulega undir stöðu flóttamanna samkvæmt flóttamannasamningi Sameinuðu þjóðanna og hafa óskað eftir hæli hér á landi. Verjandi drengjanna vill ekki svara því hvort hann hafi farið fram á skilorðsbundna refsingu vegna ungs aldurs þeirra.

Dómur Héraðsdóms Reykjaness frá 30. apríl sl. í máli tveggja drengja frá Alsír hefur vakið nokkra athygli, en drengirnir tveir 15 og 16 ára gamlir, voru dæmdir í 30 daga óskilorðsbundið fangelsi fyrir að koma hingað til lands á fölsuðu vegabréfi.

Að dæma menn í óskilorðsbundið fangelsi fyrir vegabréfafölsun er fullkomlega í samræmi við dómaframkvæmd Hæstaréttar á þessu sviði, en dómur Héraðsdóms Reykjaness hefur aðallega verið gagnrýndur fyrir að taka ekki tillit til ungs aldurs drengjanna tveggja við ákvörðun refsingar.

Drengirnir voru í fangelsi í Keflavík í þrjá sólarhringa eftir að dómur féll og áður en Barnaverndarstofa og Fangelsismálastofnun gripu inn í málið og komu þeim fyrir annars vegar á fósturheimili og hins vega á FIT hosteli í Reykjanesbæ.

Bragi Guðbrandsson, forstjóri Barnaverndarstofu, gagnrýndi dóminn harkalega í fréttum Rúv í gær og sagðist efast um að refsingin hefði verið óskilorðsbundin ef íslensk ungmenni hefðu átt í hlut.

Hrefna Friðriksdóttir, dósent við lagadeild Háskóla Íslands og sérfræðingur í réttindum barnsins, sagði í samtali við fréttastofu í dag að um „harkalegan dóm væri að ræða," þ.e að ekki hafi verið tekið tillit til ungs aldurs drengjanna við ákvörðun refsingar.

Unnar Steinn Bjarndal, sem var verjandi drengjanna, vildi ekki tjá sig um málefni þeirra í samtali við fréttastofu. Hann vildi ekki svara því hvort vakin hafi verið athygli dómarans á ungum aldri þeirra eða stöðu þeirra sem flóttamanna og að taka þyrfti mið af því við ákvörðun refsingar.

Drengirnir komu hingað til lands vegna ótta við ofsóknir í heimalandi sínu og hafa óskað eftir hæli hjá Útlendingastofnun, en eins og komið hefur fram tekur núna um 13-15 mánuði að afgreiða slíkar umsóknir hjá stofnuninni.

Flóttamannasamningur SÞ frá 1951 kveður á um vernd grundvallarmannréttinda flóttamanna, réttindi þeirra og skyldur ríkja. Ísland hefur fullgilt þennan samning, en þar segir að sá sé flóttamaður sem dvelji utan heimalands síns og af ótta við að verða ofsóttur vegna kynþáttar, trúarbragða, þjóðernis eða stjórnmálaskoðana og geti ekki vegna slíks ótta fært sér í nyt vernd þess lands.

Ekki verður betur séð en að drengirnir falli undir skilgreiningu á flóttamönnum samkvæmt sáttmálanum, sé það rétt að þeir hafi sætt ofsóknum. Hins vegar við mat á ákvörðun um hæli þarf að meta þetta og kanna bakgrunn drengjanna. Það þarf að fara fram sjálfstætt mat á því hvort þeir séu í raun flóttamenn.

Ekki liggur fyrir hvað verður um drengina að lokinni afplánun á fósturheimili og FIT hosteli.

Sybella Wilkes, talsmaður Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna fyrir Vestur-Evrópu í málefnum kvenna og barna sagði í samtali við fréttastofu að nær alls staðar þyrftu flóttamenn að bíða eftir úrlausnum málefna sinna. Hún var ekki tilbúinn að svara því hvort stofnunin teldi 13-15 mánuði vera eðlilegan biðtíma hjá stjórnvöldum þegar umsóknir um hæli væru annars vegar, eins og er raunin hér á landi. thorbjorn@stod2.is