Kreppan þá og nú

Ég er alin upp við sögur úr kreppunni um 1930. Afi minn Haraldur Björnson, verkamaður og sjómaður, sagði mér oft frá því hvernig fátækt alþýðufólk hefði farið að til að skrimta. Hann og vinir hans týndu t.d. kolamola niðri á höfn til að geta fært fátækum mæðrum sínum kol til húshitunar. Hann missti föður sinn 14 ára og hætti þá í skóla en stofnaði Stéttarfélag sendisveina, til að vinna að bættum kjörum. Hann kenndi mér margt um samtakamáttinn og þær fórnir sem alþýða manna færði til að ná fram þeim réttindum sem mín kynslóð hefur búið við til þessa.

En nú eru blikur á lofti. Eftir ár græðgisvæðingar og einstaklingshyggju þar sem samtakamátturinn þótti hallærislegur en einstaklingssamningar voru tískan, er hætta á að réttindi fólks verði skert. Við þurfum að standa vörð um velferðina og þau réttindi sem áunnist hafa. Þess vegna vil ég taka þátt í stjórnmálum og gef kost á mér í 5.-6.sæti á lista Samfylkingarinnar í Reykjavík.

Ég hef verið svo gæfusöm að fá í störfum mínum sem fjölmiðlakona að kynnast ólíkum geirum íslensks (og bandarísks) samfélags. Ég hef hlustað á og tekið viðtöl við fólk í öllum stéttum. Hef heimsótt fátækasta fólkið, fólk í skýlum fyrir heimilislausa, auðmenn, unglinga í vímuefnavanda, fólk sem orðið hefur gjaldþrota, félagsfælið fólk og frægt fólk, fjölskyldur langveikra barna og geðsjúkt fólk, fanga og fyrirtæki. Rætt við ógæfufólk og afreksfólk. Kynni mín af fjölmörgum hliðum íslensks samfélags hafa orðið til þess að nú langar mig að vinna fyrir fólk á þingi.

Mér finnst að Alþingi eigi að endurspegla þjóðina, þar eigi að vera fleiri konur, og fólk úr öllum stéttum og störfum. Ég vil að þingmenn hlusti á þjóðina, hvetji hana til dáða og tali mannamál.

Önnur ástæða þess að mig langar að fá tækifæri til að vinna fyrir þjóðina á Alþingi er að allir mínir draumar hafa ræst og ég vil fá að þakka fyrir það. Ég á gott líf mitt meðal annars að þakka góðri fjölskyldu, hvatningu og velferðarsamfélagi. Mig langar til að næstu kynslóðir fái líka að njóta sín.

Í bernsku flutti ég oft og bjó víða í borginni í leiguhúsnæði, það var lærdómsríkt, en gott þótti okkur þó, minni litlu fjölskyldu, þegar við fengum öruggt húsnæði í félagslega húsnæðikerfinu. Ég gekk menntaveginn og naut þess að hér hefur ríkt jafnrétti til náms. Háskólanám á Íslandi var fyrir allar stéttir. Og alltaf gat maður fengið sumarvinnu því atvinnuleysi hefur varla þekkst hérna undanfarna áratugi. Ég ólst upp við að njóta menningar og eiga margar bækur. Því menning, menntun og heilsugæsla hefur verið fyrir alla. Þetta vil ég verja.

Í Ameríku kynntist ég mörgu lánsömu og duglegu athafnafólki. En þegar kíkt var inn fyrir grímuna sást mikill kvíði og hræðsla við að verða undir. Hræðsla við að missa ,,status" i fyrirtækinu og þar með góðar tryggingar. Ég kynntist líka venjulegu fólki sem varð undir og missti allt. Heilsugæsla, húsnæði og menntun var ekki í boði fyrir alla. Íslendingar eru orðnir góðu vanir. Við verðum að standa vörð um velferðina.

Á námskeiði sem ég var með nýlega í samstarfi við Vinnumálastofnun kom saman stór hópur fólks sem misst hefur vinnuna. Námskeiðið var þjálfuní að tjá sig af öryggi og að sækja fram og laða til sín það góða. Það var ánægjulegt að sjá hvað fólkið var duglegt að gera það besta úr sinni breyttu stöðu. Og sumir voru komnir af stað með að skapa sér ný tækifæri. En aðrir viðurkenndu að sjálfstraustið færi minnkandi, það væri orðið erfitt að fara út á meðal fólks og framkvæmdagleðin farin að minnka. Það er mikið högg að upplifa þá höfnun sem atvinnumissir er.Við verðum að bretta upp ermar og vinna í því að skapa fleiri störf. Hvers vegna er ekki hægt að nota þessar lánalínur frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum til að hleypa af stokkunum nýjum verkefnum? Yfirdráttur er alltaf slæmur en stundum nauðsynlegur, tímabundið. Og nú er nauðsyn.

Framkvæmdir eru aftur hafnar við byggingu Tónlistarhússins, sem betur fer. En fólk í öllum flokkum þarf að tala saman og finna fleiri atvinnutækifæri. Verum lausnamiðuð og höldum í bjartsýnina.

Kreppan nú verður ekkert eins slæm og fyrri kreppa. Því við eigum menntað fólk, vísinda- og tæknistofnanir, góð hús sem eru upphituð svo börn þurfa ekki að týna upp kolamola við höfnina. Og nú er lýðræðisvakning og tími samstöðu er runninn upp, aftur.

Sigríður Arnardóttir félags- og fjölmiðlafræðingur.