Þjóðarsátt um hvað?

Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, formaður Samfylkingarinnar, skrifar grein í Fréttablaðið í tilefni alþjóðlegs baráttudags verkalýðsins þar sem hún hvetur til samstöðu til sigurs á verðbólgu.

Í grein sinni rekur hún skilmerkilega orsakir þess að verðbólgan hefur skotist upp og segir:

„Allir viðurkenna nú að kosningaloforð stjórnarflokkanna frá vorinu 2003 um allt í senn 90% húsnæðislán, stærstu framkvæmdir Íslandssögunnar og skattalækkanir reyndust samfélaginu dýr í framkvæmd. Afleiðingin var mikil þensla, mesti viðskiptahalli sem sögur fara af og alltof hátt gengi krónunnar. Og nú er komið að skuldadögunum. Þá bregður svo við - eins og stundum vill gerast - að þeir sem harðast gengu fram í því að kveikja eldana standa nú álengdar og þykjast hvergi hafa nærri komið."

Stuðningur SamfylkingarinnarÓsanngjarnt væri að kenna Samfylkingunni um afleiðingar þessara gjörða fyrri ríkisstjórna Framsóknar og Sjálfstæðisflokks enda sat hún þá í stjórnarandstöðu. Rétt er þó að árétta að þó Samfylkingin hafi á þessu árum setið í stjórnarandstöðu studdi hún allar þessar ráðstafanir.

Samfylkingin studdi 90% húsnæðislán, Kárahnjúkavirkjun (stærstu framkvæmd

Íslandssögunnar) og skattalækkanir. Þáverandi félagar flokksins í stjórnarandstöðu, þingmenn Vinstri grænna, vöruðu við því að þessar aðgerðir hlytu að enda í nákvæmlega þeirri efnahagslegri kollsteypu sem nú er raunin. Þeir fengu hins vegar lítinn stuðning við þann málflutning frá Samfylkingunni lengst af og það var ekki fyrr en undir lok kjörtímabilsins 2003 til 2007 sem Samfylkingarfólk fór að gagnrýna stóriðjustefnuna og óstjórn í hagstjórn enda þá orðið ljóst að í óefni stefndi.

En hér mætti sjálfsagt koma formanninum til varnar, enda henni fullkunnugt um afstöðu flokks síns til fyrri mála, og segja að ekki þýði að dvelja í fortíðinni. Verkefnið sem við stöndum frammi fyrir nú er vissulega að ná breiðri samstöðu um að kveða niður verðbólgu. En þá má jafnframt spyrja:

Samstöðu um hvað og við hverja? Svo er spurt vegna þess að í núverandi stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar er kveðið á um enn frekari skattalækkanir og þegar er búið að lækka tekjuskatt á gróðafyrirtækjum. Í nýrri þjóðhagsspá Fjármálaráðuneytisins er síðan gert ráð fyrir byggingu álvers í Helguvík, við Bakka og stækkun í Straumsvík. Þessar boðuðu aðgerðir ríkisstjórnarinnar eru því framlenging á starfi og stefnu fyrri ríkistjórnar og því miður alls engin stefnubreyting frá þeirri glórulausu þenslustefnu sem formaður Samfylkingar segir að allir kannist nú við að sé orsök verðbólgunnar. Það er því ekki úr vegi að Ingibjörg Sólrún skýri betur orð sín. Ekki síst fyrir því fólki sem batt vonir við Samfylkinguna og kaus hana í þeirri trú að hún myndi standa fyrir breyttum áherslum.

Hvenær kemur Samfylking sér að verki?Hvort sem það var nú „Fagra Ísland", lýðræðislegri vinnubrögð og samræðustjórnmál, fráhvarf frá einkavæðingarstefnu og græðgisvæðingu eða eitthvað annað sem úrslitum réði um að fólk kaus Samfylkinguna skuldar flokkurinn nú fólki skýringar á frammistöðu sinni eftir tæpt ár í ríkisstjórn. Er Ingibjörg Sólrún að biðja um þjóðarsátt um óbreytt ástand og óbreytta stefnu, þ.e. frekari skattalækkanir og þar með veikari grundvöll velferðarþjónustunnar, nokkur ný álver og áframhaldandi útrásarveisluhöld með tilheyrandi viðskiptahalla og erlendri skuldasöfnun.

Eða hvernig ætlar Samfylkingin annars að slá á þenslu og verja lífskjörin í landinu og ekki síst: Hvenær ætlar hún að koma sér að verki?

Höfundur er formaður VG á Akureyri.