Getur þú kallað þig umhverfissinna?

Ætla má af umræðunni um þessar mundir að til þess að geta talist umhverfissinni þurfi menn helst að vera á móti tilteknum framkvæmdum eða ganga um og mótmæla á götum úti. Eflaust gerir það gagn fyrir umhverfið í óskilgreindri framtíð.

En þú, lesandi góður, sem telur þig umhverfissinna, getur lagt þitt af mörkum strax í dag. Það gerir þú með því að flokka úrgang sem fellur til á heimili þínu og vinnustað og koma honum á söfnunarstöð sveitarfélagsins, fengið þér þar til gerða endurvinnslutunnu eða losað þig við hann með aðstoð fyrirtækja er sérhæfa sig í meðhöndlun úrgangs.

Með setningu laga um úrvinnslugjald nr. 162/2002 var Úrvinnslusjóði falið að hafa umsjón með álögðu úrvinnslugjaldi á tilgreinda vöruflokka og ráðstafa því. Úrvinnslugjaldinu er ætlað að standa undir söfnun, flutningi, flokkun, endurnýtingu og endurvinnslu úrgangs eða viðeigandi förgun hans. Úrvinnslusjóður semur við verktaka um framkvæmdina.

Úrvinnslugjaldið var lagt á í samvinnu stjórnvalda og samtaka atvinnulífsins. Framleiðendur vara og innflytjendur taka á sig framleiðendaábyrgð með greiðslu úrvinnslugjaldsins. Úrvinnslugjaldið uppfyllir einnig mengunarbótaregluna, sem segir að sá borgi sem mengar. Úrvinnslugjaldið er hagrænn hvati til að auka verðgildi flokkaðs úrgangs, þannig að það verði eftirsótt að endurnýta og endurvinna hann. Nú þegar er lagt úrvinnslugjald á spilliefni, bíla, hjólbarða, umbúðir úr pappa, pappír og plasti, heyrúlluplast og á rafhlöður. Hægt er að koma úrgangi frá öllum þessum flokkum til söfnunarstöðva sveitarfélaga þaðan sem hann er sendur áfram til endurnýtingar eða endurvinnslu hjá viðurkenndum ráðstöfunaraðilum.

Nú stendur Úrvinnslusjóður ásamt samstarfsaðilum sínum, Olís, Efnamóttökunni, Gámaþjónustunni og Hringrás, fyrir sérstöku átaki sem ætlað er að auka innsöfnun á rafhlöðum. Stór hluti rafhlaðna er hættulaus umhverfinu en afgangurinn er rafhlöður sem innihalda spilliefni, s.s. blý, kadmíum, nikkel og lithíum. Ógjörningur er fyrir almenning að þekkja þessar rafhlöður frá þeim umhverfisvænu, þar sem þær líta eins út.

Því er best að safna saman öllum rafhlöðum sem til falla á heimilinu eða vinnustaðnum og koma þeim á næstu bensínstöð eða söfnunarstöð sveitarfélagsins. Þaðan er rafhlöðunum komið áfram til Efnamóttökunnar eða Hringrásar sem búa yfir þekkingu á því hvaða rafhlöður innihalda spilliefni og hverjar ekki. Rafhlöðum sem innihalda spilliefni er komið til Danmerkur í sérhæfða brennslu, en þær sem eru hættulausar eru urðaðar á þar til gerðum urðunarstað á starfssvæði Sorpu í Álfsnesi.

Það er því ekkert að vanbúnaði að gerast virkur umhverfissinni og byrja að flokka úrganginn og koma honum til úrvinnslu. Þú getur byrjað strax í dag!

Höfundur er verkefnastjóri hjá Úrvinnslusjóði.