Sturla Böðvarsson og Hvalfjarðargöngin

Mikið hefur verið skrifað um Hvalfjarðargöngin, tilurð þeirra og hagkvæmni. Tilurð þeirra er sú að stjórnarmenn við Járnblendiverksmiðjuna á Grundartanga áttu hugmyndina og leituðu samstarfs við bæjarstjórn Akraness og síðar Vegagerð ríkisins og ríkisstjórnina.

Þetta mannvirki, einhver mesta samgöngubót hér á landi, er borið uppi að langmestu leyti af Vestlendingum og þá sérstaklega Akurnesingum, með gjaldtöku í gegnum göngin. Aðrar samgöngubætur eru alfarið bornar uppi af öllum landsmönnum. Þetta misræmi á kostnaði við að nota vegakerfi landsins er að stórum hluta vegna aumingjadóms samgönguráðherra landsins, Sturlu Böðvarssonar, fyrsta þingmanns kjördæmis okkar.

Ég veit að sérstök lög voru sett, í sambandi við byggingu ganganna, sem Sturla skýtur sér á bak við þegar á hann er deilt varðandi gjaldið í gegnum göngin. Það var einnig gert, þegar fyrst var sett slitlag á milli þéttbýlisstaða á Íslandi þ.e. frá Keflavík til Hafnarfjarðar. Þá var sett á vegagjald til greiðslu á þessari framkvæmd og var settur upp vegatálmi rétt sunnan við Hafnarfjörð til innheimtu veggjaldsins.

Þetta mæltist mjög illa fyrir og kröfðust Suðurnesjamenn þess að þessari gjaldtöku yrði hætt, stuttu eftir að hún var tekin upp, vegna þess að þeir bæru að langmestu leyti kostnaðinn af þessari vegaframkvæmd.

Eftir nokkrar umræður um málið viðurkenndu stjórnvöld rök Suðurnesjamanna og felldu gjaldið niður (kannski vegna þess að fyrsti þingmaður Suðurnesja var sjálfstæðismaðurinn Ólafur Thors). Á liðnu ári var annar kostnaðarsamur áfangi gerður á þessari sömu leið, fyrst og fremst að kröfu Suðurnesjamanna, þ.e. tvöföldun Reykjanesbrautar, sem er mikil samgöngubót fyrir alla landsmenn, en þó ekki hvað síst fyrir Suðurnesjamenn.

Um veggjald á þessari leið hef ég ekki heyrt getið, og gaman væri ef samgönguráðherra gæti útskýrt hversvegna það væri.

Hvalfjarðargöngin eru hagkvæmasta vegaframkvæmd, sem gerð hefur verið hér á landi á síðustu áratugum. Að láta hluta landsmanna bera allan kostnað af henni er til skammar núverandi stjórnvöldum. Það gengur jafnvel gegn jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar, að skattleggja hluta landsmanna umfram aðra. Sparnaður ríkisins af þessari framkvæmd er margskonar. Þar vil ég fyrst telja sparnað vegna styrks til reksturs Akraborgar, sem var komin til ára sinna og þurfti mikillar endurnýjunar við, ef ekki að kaupa nýtt skip. Annað sparnaður við að tvöfalda brú yfir Laxá í Kjós og viðhalds vegarins um Hvalfjörð og síðast en ekki síst að slysatíðni á veginum um Hvalfjörð hefur engin orðið, síðan göngin komu, en hefði orðið samkvæmt staðaltölum um 10-12 dauðsföll á sama tíma, fyrir utan önnur slys og tjón á farartækjum.

Samflokksmaður Sturlu Böðvarssonar, Guðjón Guðmundsson, kom með tillögu um niðurfellingu gjaldsins, haustið 2003, þar sem hann sá, eins og allir heilvita menn, það óréttlæti sem þetta gjald er, en Sturla greiddi atkvæði gegn henni og felldi hana.

Einhverju sinni var ég áheyrandi á tal tveggja manna um kostnaðinn vegna gjaldsins, sagði annar að það hefði kostað sig um 200 þúsund á síðasta ári að stunda vinnu sína í Reykjavík. Hinum varð þá að orði: „ég held að Sturla sé einhver mesti peningaplokkari okkar Skagamanna.“

Margt er það fleira sem tína má til um skaðsemi þessa gjalds fyrir okkur Skagamenn, t.d. að Sjúkrahúsið hefur misst af þjónustu við sjúklinga úr Reykjavík vegna gjaldsins, bæði á handlækningadeild og fæðingadeild. Kostnaður aðstandenda upp á 2.000 kr. fyrir hálftíma akstur í heimsókn til sjúklings er gjald sem ekki allir sætta sig við. Stjórnmálamenn sem haga sér svona, við umbjóðendur sína, eiga skilið að fá flengingu. Ég skora því á alla Vestlendinga og ekki síst Skagamenn að strika Sturlu Böðvarsson út af þingi.

Höfundur er fyrrverandi háseti, stýrimaður og iðnmeistari.