Við erum öll eins inn við beinið

Umræða um málefni innflytjenda hefur stóraukist á opinberum vettvangi. Nokkuð ber á útlendingafælni og þjóðernishyggju í orðræðunni, einkum í netheimum. Sumir ala á úlfúð og fordómum í skjóli nafnleyndar auk einstaka gífuryrtra stjórnmálamanna.

Ábyrgð fjölmiðla er einnig rík, t.d. er algengt að uppruni gerenda sé tiltekinn þegar útlendingar eiga í hlut, þótt slíkar upplýsingar þjóni sjaldnast öðrum tilgangi en að ala á fordómum. Það er tímabært að hefja umræðu um innflytjendamál yfir staðalmyndir og sleggjudóma.

Meðan 18.563 erlendir ríkisborgarar búa á Íslandi í dag áttu rúmlega 15.000 Íslendingar lögheimili á Norðurlöndunum einum árið 2005. Meðan Íslendingar í útrás eru hafnir til skýjanna eru útlendingar sem koma til Íslands til að vinna litnir hornauga. Hver er munurinn og hvaða vandamál hafa skapast vegna aukins fjölda útlendinga á Íslandi? Hér er næg atvinna og margt bendir til þess að íslenskar fjölskyldur hafi haft beinan hag af flæði erlends vinnuafls hingað til lands.

Þóra Helgadóttur, hagfræðingur hjá Kaupþingi, leiðir líkur að því að verðbólga hefði verið 1,5 prósentum hærri í fyrra ef ekki hefði komið til erlent vinnuafl. Atvinnuleysi meðal innflytjenda á Íslandi er það minnsta sem þekkist í OECD-löndum. Atvinnuleysi hefur ekki aukist þrátt fyrir vaxandi fjölda innflytjenda - innflytjendur fá störf sem Íslendingar gætu unnið en það minnkar ekki möguleika Íslendinga á að fá vinnu; atvinna er ekki takmörkuð auðlind á Íslandi. Auk þess verðum við að uppfylla kröfur EES-samningsins um frjálst flæði vinnuafls hvað sem tautar og raular ef við ætlum á annað borð að njóta ávaxta fjórfrelsisins.

Því er haldið fram að aukinn fjöldi innflytjenda ýti undir glæpi. Þetta er bull. Tíðni afbrota innflytjenda hefur ekki haldist í hendur við fjölgun þeirra; fjöldi hegningarlagabrota sem framin hafa verið af innflytjendum hefur staðið í stað á sama tíma og innflytjendum hefur fjölgað umtalsvert. Kannanir sýna að þorri þjóðarinnar er laus við útlendingafælni.

Hjárænulegt gaspur lýðskrumara um „útlendingaógn" sem nærist á ótta og fordómum er tímaskekkja. Ísland er fjölmenningarlegt hvort sem fólki líkar betur eða verr og nú þarf að vinna markvisst og málefnalega að íslensku samfélagi þar sem allir njóta virðingar og eiga jöfn tækifæri - óháð útliti og uppruna.

Mikið hefur verið rætt um aðgerðir sem ætlað er að hjálpa útlendingum að aðlagast íslensku samfélagi og er það vel. Það er þó ekki nóg að tryggja aðlögun innflytjenda, við verðum að líta í eigin barm og ákveða hvað við sjálf ætlum að gera til að aðlagast breyttum tímum. Þau sjónarmið er búa að baki kynþáttahatri og útlendingafælni eru einhver þau hættulegustu sem mannkynið þekkir, þau verður að kveða niður á Íslandi. Birtingamyndir kynþáttahaturs eru breytilegar en minnumst þess að Helförin, þjóðernishreinsanir í Júgóslavíu og þjóðarmorð í Rúanda spruttuúr jarðvegi þess.

Höfundur er framkvæmdastjóri Mannréttindaskrifstofu Íslands.