„Önnur ríki með sér­þarfir hafa miklu meira vægi í þeirri um­ræðu“

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis- og orkumálaráðherra, ritaði grein á vefsíðu sína í morgun þar sem hann fjallaði um viðskiptakerfi Evrópusambandsins með losunarheimildir í flugsamgöngum. 

Þar skrifar hann að leikreglur kerfisins séu afar óhagstæðar Íslandi vegna landfræðilegrar stöðu en þó væri ekki hægt að segja sig frá fyrirkomulaginu einhliða, án afleiðinga.

Í samtali við fréttastofu í morgun segir Jóhann Páll að slíkt væru vanefndir á EES-samningum og myndi tefla markaðsaðgengi íslenskra fyrirtækja í tvísýnu. Umræðan hafi verið svipuð í tengslum við þriðja orkupakkann.

„Þá var varað sérstaklega við því, meðal annars af einmitt Carl Baudenbacher að ef Ísland kæmi einhvern veginn eftir á og færi að neita að undirgangast reglur þá myndi það beinlínis setja EES-samninginn í uppnám. Hérna er þetta í rauninni ennþá skýrara,“ sagði Jóhann Páll í hádegisfréttum Bylgjunnar.

Dæmi um sérlausnir

Hann segir ríka hefð fyrir samstöðumenningu innan ráðherraráðs ESB, að finna lausn sem öll ríki geti sætt sig við. 

„Þegar kemur að svona umfangsmiklu regluverki eins og ETS-kerfið er þá getur þetta haft mjög verulega þýðingu fyrir ríki sem eru einangruð landfræðilega eða búa við sérstakar aðstæður að einhverju tagi.“

Dæmi séu um sérlausnir og málamiðlanir vegna athugasemda smærri ríkja og vissulega reyni íslensk stjórnvöld að koma sjónarmiðum sínum að snemma í lagasetningarferlinu.

Í grein sinni nefnir hann dæmi um Möltu sem hafi fengið undanþágu frá þriðja orkupakkanum og jafnframt að ekki þurfi einróma samþykki í ráðherraráðinu nema á sviði utanríkis- og öryggismála sem og varðandi tiltekna skattalega þætti.

„Staðreyndin er engu að síður sú að við erum ekki inni í þessu herbergi sem ráðherraráðið er. Þannig að auðvitað er það þannig að önnur ríki með einhverjar sérþarfir hafa miklu meira vægi í þeirri umræðu.“

Meiri möguleikar, jafnvel sem umsóknarríki

Hvert ríki ESB á einn fulltrúa í ráðherraráði sambandsins en Jóhann Páll segir Ísland vera í dauðafæri núna þar sem Evrópusambandið sé að endurskoða ETS-regluverkið.

„Það er hafið yfir allan vafa í mínum huga að möguleikar Íslands, möguleikar íslenskra stjórnvalda til þess að verja íslenska hagsmuni að hafa jákvæð áhrif, taka þátt í að hnika þessu regluverki í skynsamlega átt í samstarfi við meðal annars önnur eyríki. Þessir möguleikar okkar væru miklu, miklu meiri. Þeir væru meiri jafnvel þótt við værum ekki nema umsóknarríki, væru miklu meiri ef við værum aðildarríki.“

„Prýðileg lýðræðishátíð“

Nú þegar tvær vikur eru í að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram segir Jóhann Páll að niðurstaðan geti farið á hvorn veginn sem er.

„Umræðan er mjög fjörug og mér finnst hún heilt yfir hafa verið heilbrigð og skemmtileg. Mér finnst hún hafa einkennst af því að það eru ekki alltaf sömu einstaklingarnir að leiða umræðuna heldur kemur fólk úr ólíklegustu þáttum og tekur þátt.“

„Mér finnst þetta bara verið prýðileg lýðræðishátíð í lok sumars og ég held að sama hver niðurstaðan verður þá verður þetta mjög mikilvæg og tímabær leiðsögn þjóðarinnar til stjórnvalda.“