Ís­land er ekki til sölu

Boðuð þjóðaratkvæðagreiðsla um aðlögunarviðræður Íslands að Evrópusambandinu er eitt stærsta hagsmunamál sem komið hefur á dagskrá þjóðmálaumræðunnar um langa hríð. Um það getur fólk haft ólíkar skoðanir. Sumir sjá í slíku ferli tækifæri meðan aðrir telja meiri skynsemi felast í því að standa utan Evrópusambandsins. Það er afstaða Framsóknar. Ástæðan er sú að EES-samningurinn veitir okkur þann aðgang að innri markaði ESB, sem þjóðin þarf á að halda. Á sama tíma höfum við fullt forræði yfir auðlindum okkar. En hvaða afstöðu sem fólk hefur, hljótum við þó öll að geta verið sammála um eitt: Að auðlindir Íslands eru ekki til sölu.

Langtímahagsmunir Íslands

Ísland er fámennt ríki. En það er ekki smátt í þeim skilningi sem mestu skiptir. Við búum yfir miklum auðlindum: fiskimiðum, orku, vatni, landi, hreinu umhverfi og landfræðilegri stöðu sem hefur sífellt meira öryggis- og stjórnmálalegt vægi. Þetta eru ekki aðeins verðmæti samtímans. Þetta eru lífsgæði, velferð og framtíðarmöguleikar komandi kynslóða. Velferð okkar stendur og fellur að verulegu leyti með þessum þáttum og hvernig við umgöngumst þá. Hagkerfi okkar er auðlindahagkerfi, þar sem stærstur hluti gjaldeyristekna þjóðarbúsins kemur frá auðlindum hennar: náttúru Íslands, hafinu í kringum okkur, fallvötnum og jarðvarma. Ef þessar auðlindir eru ekki nýttar í þágu þjóðar, þá versna lífskjör á Íslandi verulega.

Auðlindir og öryggi

Auður þjóða glatast sjaldnast í einu vetfangi. Hann getur horfið hægt, með smáum skrefum, með samningum sem virðast saklausir í byrjun, eða með framsali á ákvörðunarvaldi sem fólk áttar sig ekki fyllilega á fyrr en síðar. Þess vegna verðum við sem þjóð að átta okkur á þeirri gæfu sem felst í því að stýra okkar auðlindum í þágu þjóðarinnar. Það er merki um skýra framtíðarsýn og kjark að verja fullt forræði þjóðarinnar yfir auðlindum sínum. Það er merki um ábyrgð. Ekki síst á tímum þegar öryggismál, orkumál, matvælaöryggi og yfirráð yfir innlendum gæðum og verðmætum skipta sífellt meira máli í stöðugt ótryggari heimi.

Skýrt umboð og skýr mörk

Nú hefur þjóðin verið kölluð að borðinu og boðað til þjóðaratkvæðagreiðslu. Ég er lýðræðissinni og treysti þjóðinni. Ég hlakka til þessa samtals um hagsmuni og framtíð landsins okkar. Þess vegna er brýnt að allar upplýsingar um þjóðaratkvæðagreiðsluna séu almenningi aðgengilegar. Allt ferli stjórnvalda þarf líka að vera gagnsætt. Það þarf að liggja skýrt fyrir hvaða hagsmunir eru í húfi og hvaða áhrif framhald viðræðna, og eftir atvikum aðild, gæti haft til lengri tíma.

Ábyrgð gagnvart komandi kynslóðum

Ísland er auðugt land. En verðmæti þarf ekki aðeins að nýta og rækta heldur einnig að verja. Við eigum auðlindir okkar ekki aðeins fyrir okkur sjálf heldur líka fyrir börnin sem taka við landinu á eftir okkur. Okkar hlutverk er ekki aðeins að njóta þeirra gæða sem hér eru til staðar, heldur einnig að skila þeim áfram til komandi kynslóða.

Ísland verður aldrei til sölu.

Höfundur er formaður Framsóknarflokksins.